Opis uprawy: Kapusta pekińska

Kapusta pekińska jest cennym źródłem witamin oraz soli mineralnych.
Uprawiana może być przez cały sezon wegetacyjny, jednak w klimacie Polski najlepsze warunki do jej wzrostu panują w uprawie na jesienny zbiór, ze względu na coraz krótszy dzień i umiarkowaną temperaturę powietrza. Znaczną część uprawianej w Polsce kapusty pekińskiej przeznacza się do długiego przechowywania.
 
Kapusta pekińska wymaga bardzo dobrych stanowisk. Odpowiednie są gleby żyzne o dużej zawartości próchnicy, zasobne w składniki pokarmowe, dobrze utrzymujące wilgoć, przepuszczalne, dobrze zdrenowane.
 
Kapusta pekińska możne być uprawiana z siewu nasion wprost do gruntu lub z rozsady.
Najczęściej uprawiana jest z rozsady – w tej technologii krótszy jest okres przebywania roślin w polu do osiągnięcia fazy zbioru.
Niezależnie od metody uprawy, przygotowanie gleby musi być bardzo staranne.
Odczyn gleby powinien być zbliżony do obojętnego, tj. pH 6,5–7,5. Kapusta pekińska na glebach kwaśnych rośnie źle i jest wrażliwa na różnego rodzaju choroby (między innymi kiłę kapusty).
 
Na zdolność przechowalniczą kapusty pekińskiej duży wpływ mają warunki pogodowe panujące podczas sezonu wegetacyjnego, stanowisko w płodozmianie, rodzaj stosowanego nawożenia, termin zbioru oraz pogoda podczas zbioru.
 
Kapusta pekińska to warzywo o płytkim, słabo rozbudowanym systemie korzeniowym, które w krótkim czasie wytwarza dużą masę części nadziemnej.
Bardzo dobrze reaguje na nawożenie obornikiem (30–40 t/ha), który najkorzystniej jest wprowadzić pod przedplon z zachowaniem maksymalnej rocznej dawki azotu (N) – 170 kg/ha.
Nawożenie organiczne należy uzupełnić nawozami mineralnymi.
Niezbędne jest też nawożenie dolistne, które dodatkowo dostarczając łatwo przyswajalne skłądniki pokarmowe, bardzo korzystnie wpływa na rozwój roślin i budowę główek.
 
Intensywny wzrost kapusty pekińskiej powoduje, że jest ona bardzo wrażliwa na chorobę fizjologiczną, powodowaną niedoborem wapnia – tipburn. Cykliczne dolistne dokarmianie wapniem, jest warunkiem uniknięcia tego zaburzebnia.
 
W praktyce ogrodniczej bardzo przydatny jest PROGRAM DOKARMIANIA uwzgledniający standardowe wymagania pokarmowe kapusty pekińskiej i zapewniający dostarczenie niezbędnych składników pokarmowych w kolejnych fazach rozwojowych:
 
Dodatkowo, przewidziano zastosowanie stymulatorów TYTANIT i OPTYSIL, w celu intensyfikacji fotosyntezy i pobierania składników pokarmowych oraz zwiększenia odporności roślin na niesprzyjające warunki uprawy.
 

Program nawożenia uprawy: Kapusta pekińska - szczegółowy opis

Termin zabiegu / Cel zabiegu Nawozy i stymulatory
z programu dokarmiania kapusty pekińskiej
Korzyści ze stosowania programu dokarmiania kapusty pekińskiej
 
ROZWÓJ LIŚCI
PO PRZYJĘCIU SIĘ ROZSADY
lub
PO WSCHODACH ROŚLIN
Z SIEWU
 
BBCH 15–17
 
 
Wspomaganie przyjmowania się roślin posadzonych z rozsady,
a także stymulowanie początkowego rozwoju i wzrostu roślin
krystaliczny
PLONVIT PHOSPHO

3 kg/ha
lub
płynny
PLONVIT ENERGY

6 l/ha
Kompleksowe dostarczenie makro- i mikroelementów ze szczególnym uwzględnieniem fosforu, który w czasie przyjmowania się rozsady odgrywa zasadniczą rolę w pobudzeniu rozwoju i wzrostu systemu korzeniowego u warzyw kapustnych.  
Dolistne dostarczenie fosforu zanim korzenie rozpoczną prawidłowe i efektywne działanie, umożliwia dostarczenie roślinom odpowiedniej ilości energii pozwalającej prowadzić prawidłową fotosyntezę i inne procesy życiowe roślin.
BORMAX
 1 l/ha
Dostarczenie boru łatwo przyswajalnego przez rośliny. Prawidłowy rozwój ścian komórkowych w roślinie (intensyfikacja wbudowywania wapnia w ściany komórkowe). Zapobieganie zanikowi stożka wzrostu w przypadku niedoboru boru. Intensyfikacja transportu asymilatów (węglowodanów).
OPTYSIL
0,5 l/ha
Po przyjęciu się rozsady w polu lub po wschodach roślin z siewu – stymulacja rozwoju roślin, a zwłaszcza systemu korzeniowego. Wzmocnienie ścian komórkowych – zwiększenie odporności na suszę, choroby i uszkodzenia mechaniczne. Intensyfikacja pobierania fosforu.
DALSZY ROZWÓJ LIŚCI
 
BBCH 17–19
 
 
Rozbudowa liści
krystaliczny
PLONVIT OPTY
3 kg/ha
Kompleksowe dolistne dostarczenie makro- i mikroelementów w zrównoważonych proporcjach. Pozytywny wpływ na gospodarkę energetyczną i wodną roślin. Wspomaganie rozwoju i wzmocnienie kondycji roślin.
WAPNOVIT
3 l/ha
Efektywne dolistne dostarczenie wapnia. Prawidłowy rozwój części nadziemnych roślin i korzeni. Wzmocnienie ścian komórkowych.  Zapobieganie chorobie fizjologicznej –tipburn (zamieranie brzegów liści).
MIKROKOMPLEX
5 kg/ha
Zaopatrzenie w magnez, siarkę i mikroelementy. Prawidłowy rozwój chlorofilu i zwiększenie intensywności fotosyntezy. Pozytywny wpływ na gospodarkę hormonalną i enzymatyczną. Poprawa kondycji roślin.
MIKROVIT MOLIBDEN
1 l/ha
Efektywne zaopatrzenie roślin w molibden. Poprawa wykorzystania azotu pobranego z podłoża. Prawidłowy rozwój liści. Poprawa kondycji roślin. Pozytywny wpływ na gospodarkę hormonalną. Zapobieganie zahamowaniu wzrostu roślin.
TYTANIT
0,2 l/ha
Stymulacja i regulacja procesów biochemicznych. Pobudzenie roślin do wzrostu. Regeneracja uszkodzeń. Lepsze wykorzystanie składników pokarmowych. Zwiększenie odporności na stresy.
ROZWÓJ LIŚCI PRZED ROZPOCZĘCIEM TWORZENIA GŁÓWKI
 
BBCH 19–41
 
 
 
Przygotowanie do tworzenia główki
krystaliczny
PLONVIT KALI
3 kg/ha

lub
płynny
PLONVIT QUALITY
6 l/ha
Kompleksowe dostarczenie makro- i mikroelementów ze szczególnym uwzględnieniem potasu.
Regulacja gospodarki wodnej i hormonalno-enzymatycznej roślin. Utrzymanie roślin w dobrej kondycji i usprawnienie transportu asymilatów.
Lepsze wykorzystanie azotu przez rośliny. Korzystny wpływ na prawidłowy rozwój, wzrost i jakość główki.
OPTYCAL
1,5 kg/ha
Poprawa zaopatrzenia roślin w wapń. Prawidłowy rozwój części nadziemnych roślin i korzeni. Wzmocnienie ścian komórkowych. Zapobieganie chorobie fizjologicznej –tipburn (zamieranie brzegów liści). Korzystny wpływ na prawidłowy rozwój, wzrost i jakość główek. Poprawa trwałości w czasie przechowywania.
MIKROKOMPLEX
5 kg/ha
Zaopatrzenie w magnez, siarkę i mikroelementy. Prawidłowy rozwój chlorofilu i zwiększenie intensywności fotosyntezy. Pozytywny wpływ na gospodarkę hormonalną i enzymatyczną. Poprawa kondycji roślin.
MIKROCHELAT Fe-13
0,5 kg/ha
Poprawa zaopatrzenia roślin w żelazo. Intensyfikacja tworzenia chlorofilu, fotosyntezy i oddychania oraz metabolizmu kwasów nukleinowych. Szybkie budowanie biomasy. Poprawa kondycji roślin.
TWORZENIE GŁÓWKI
 
BBCH 42–43
 
 
Intensyfikacja prawidłowego formowania główki
KALPRIM
3 l/ha
Dostarczenie potasu w formie najłatwiej przyswajalnej przez rośliny.
Regulacja gospodarki wodnej i hormonalno-enzymatycznej roślin. Utrzymanie roślin w dobrej kondycji i usprawnienie transportu asymilatów.
Lepsze wykorzystanie azotu przez rośliny. Korzystny wpływ na prawidłowy rozwój, wzrost i jakość główki.
OPTYCAL
1,5 kg/ha
 
lub
WAPNOVIT
3 l/ha
Poprawa zaopatrzenia roślin w wapń. Prawidłowy rozwój części nadziemnych roślin i korzeni. Wzmocnienie ścian komórkowych. Zapobieganie chorobie fizjologicznej –tipburn (zamieranie brzegów liści). Korzystny wpływ na prawidłowy rozwój, wzrost i jakość główek. Poprawa trwałości w czasie przechowywania.
 
MIKROCHELAT Fe-13
1 kg/ha
Poprawa zaopatrzenia roślin w żelazo. Intensyfikacja tworzenia chlorofilu, fotosyntezy i oddychania oraz metabolizmu kwasów nukleinowych. Szybkie budowanie biomasy. Poprawa kondycji roślin.
MIKROCHELAT Mn-13
1 kg/ha
Poprawa zaopatrzenia roślin w mangan, a dzięki temu intensyfikacja fotosyntezy, oddychania (wydzielania dwutlenku węgla) i syntezy węglowodanów. Pozytywny wpływ na gospodarkę enzymatyczną roślin.
Szybkie budowanie biomasy. Poprawa kondycji roślin.
TYTANIT
0,2 l/ha
Intensyfikacja procesów metabolicznych w roślinie i pobierania składników pokarmowych.
Intensyfikacja fotosyntezy. Stymulacja rozwoju i wzrostu główki – zwiększenie plonu o dobrej jakości.
ROZWÓJ GŁÓWKI
 
BBCH 45–48
 
 
Dalsze prawidłowe
formowanie główki
i zwiększenie przydatności
do przechowywania
krystaliczny
PLONVIT KALI
3 kg/ha

lub
płynny
PLONVIT QUALITY

6 l/ha
Kompleksowe dostarczenie makro- i mikroelementów ze szczególnym uwzględnieniem potasu.
Regulacja gospodarki wodnej i hormonalno-enzymatycznej roślin. Utrzymanie roślin w dobrej kondycji – usprawnienie transportu asymilatów. Lepsze wykorzystanie azotu przez rośliny. Korzystny wpływ na prawidłowy rozwój, wzrost i jakość główek kapusty pekińskiej.
OPTYCAL
1,5 kg/ha
Poprawa zaopatrzenia roślin w wapń oraz stymulacja pobierania wapnia z gleby. Prawidłowy rozwój części nadziemnych roślin i korzeni. Wzmocnienie ścian komórkowych. Zapobieganie chorobie fizjologicznej –tipburn (zamieranie brzegów liści). Korzystny wpływ na prawidłowy rozwój, wzrost i jakość główek. Poprawa trwałości w czasie przechowywania.
MIKROCHELAT Fe-13
1 kg/ha
Poprawa zaopatrzenia roślin w żelazo. Intensyfikacja tworzenia chlorofilu, fotosyntezy i oddychania oraz metabolizmu kwasów nukleinowych. Szybkie budowanie biomasy. Poprawa kondycji roślin.
MIKROCHELAT Mn-13
1 kg/ha
Poprawa zaopatrzenia roślin w mangan, a dzięki temu  intensyfikacja fotosyntezy, oddychania (wydzielania dwutlenku węgla) i syntezy węglowodanów. Pozytywny wpływ na gospodarkę enzymatyczną roślin.
Szybkie budowanie biomasy. Poprawa kondycji roślin. ”Utrwalenie zielonego koloru” na czas przechowywania.

Preparaty zalecane w programach dokarmiania i strategii SCS: Kapustne

BORMAX

Płynny, dolistny  nawóz borowy zawierający 150 g B w 1 litrze

FASTER

Adiuwant antyspieniacz

KALPRIM

Płynny nawóz potasowy zawierający 400 g K2O w 1 litrze  

MIKROCHELAT Fe-13

Chelat żelaza EDTA (130 g Fe/kg) w formie ultragranulatu bardzo dobrze i szybko rozpuszczalnego w wodzie

MIKROCHELAT Mn-13

Chelat manganu EDTA (130 g Mn/kg) w formie ultragranulatu bardzo dobrze i szybko rozpuszczalnego w wodzie

MIKROKOMPLEX

Krystaliczny, rozpuszczalny w wodzie nawóz magnezowy z mikroelementami 

MIKROVIT MOLIBDEN 33

Płynny dolistny nawóz molibdenowy zawierający 33 g Mo w 1 litrze

OPTYCAL

Aktywator wapnia

OPTYSIL

Stymulator odporności

PLONVIT ACTION

Płynny nawóz NPK (10/10/10) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych w zrównoważonych proporcjach

PLONVIT ENERGY

Płynny nawóz NPK (5/25/5) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych, z przewagą fosforu

PLONVIT KALI

Krystaliczny, rozpuszczalny w wodzie nawóz NPK (11/12/38) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych, z przewagą potasu

PLONVIT OPTY

Krystaliczny, rozpuszczalny w wodzie nawóz NPK (20/20/20) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych w zrównoważonych propo

PLONVIT PHOSPHO

Krystaliczny, rozpuszczalny w wodzie nawóz NPK (11/53/5) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych, z przewagą fosforu

PLONVIT QUALITY

Płynny nawóz NPK (4/4/16) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych z przewagą potasu

PROAQUA

Kondycjoner wody  

TYTANIT

Stymulator plonu

WAPNOVIT

Płynny nawóz wapniowy z mikroelementami zawierający 260 g CaO w 1 litrze

Niedobory składników pokarmowych: azot (N)



Objawy i skutki deficytu azotu (N) w uprawie kapusty pekińskiej:
Niedobór azotu przejawia się zmianą zabarwienia najstarszych, dolnych liści, które stają się jasnozielone, po czym szybko żółkną. Brzegi dolnych liści i ich nerwy przybierają kolor różowy. Przy silnym deficycie azotu żółkną także młodsze liście.
Objawy niedoboru azotu mogą wystąpić podczas całego okresu wegetacji.
Skutkiem niedoboru azotu są małe, niedorośnięte główki, co prowadzi do znacznego obniżenia plonu.
 
Skutki nadmiaru azotu:
Nadmiar azotu, który może wystąpić w sytuacji zbyt późnego nawożenia azotem i w zbyt wysokiej dawce, przyczynia się do pogorszenia trwałości przechowalniczej kapusty pekińskiej. Może być też powodem wystąpienia pieprzowej (cętkowanej) plamistości kapusty.


Nawozy szybko dostarczające azot:
NITROMAG, PLONVIT NITRO, PLONVIT UP

 

Nawozy szybko dostarczające azot (N) :

NITROMAG

Płynny nawóz azotowy z magnezem i mikroelementami zawierający 370 g N w 1 litrze

PLONVIT NITRO

Krystaliczny, rozpuszczalny w wodzie nawóz NPK (31/12/10) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych, z przewagą azotu

PLONVIT UP

Płynny nawóz NPK (13/3/5) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych, z przewagą azotu 

Niedobory składników pokarmowych: fosfor (P)



Objawy i skutki deficytu fosforu (P) w uprawie kapusty pekińskiej:
Niedobór fosforu jest stosunkowo rzadko obserwowany u kapusty pekińskiej w warunkach polowych. Jeśli wystąpi, przejawia się charakterystycznym czerwonym przebarwieniem starszych liści, zaczynającym się od brzegów blaszki liściowej. Przy niedoborze fosforu następuje osłabienie tempa wzrostu i opóźnienie tworzenia główek.


Nawozy szybko dostarczające fosfor:
TERRASTART, GROWON, FOSTAR, PLONVIT PHOSPHO, PLONVIT ENERGY, UNI PK 10:18, ALKALIN PK 10:20

 

Nawozy szybko dostarczające fosfor (P) :

ALKALIN PK 10:20

Płynny, wysokozasadowy (pH ≥ 11,3), dolistny nawóz fosforowo-potasowy 

GROWON

Aktywator energii

PLONVIT ENERGY

Płynny nawóz NPK (5/25/5) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych, z przewagą fosforu

PLONVIT PHOSPHO

Krystaliczny, rozpuszczalny w wodzie nawóz NPK (11/53/5) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych, z przewagą fosforu

TERRASTART

Mikrogranulat do nawożenia startowego łącznie z siewem nasion

UNI PK 10:18

Płynny nawóz fosforowo-potasowy zawierający  140 g P2O5 i 245 g K2O w 1 litrze

Niedobory składników pokarmowych: potas (K)



Objawy i skutki deficytu potasu (K) w uprawie kapusty pekińskiej:
Niedobór potasu powoduje kruchość liści oraz prowadzi do utraty intensywnie zielonej barwy na brzegach liści zewnętrznych – brzegi dolnych liści, poczynając od wierzchołka – jaśnieją, następnie żółkną i zamierają (zasychanie brzegów blaszki liściowej).
W konsekwencji dolne liście mogą się obłamywać w trakcie zbioru i transportu.
W wyniku ostrego niedoboru potasu główki kapusty pekińskiej są małe i luźne.

Nawozy szybko dostarczające potas:
KALPRIM, PLONVIT KALI, PLONVIT QUALITY, UNI PK 10:18, ALKALIN PK 10:20, ALKALIN K+Si, ALKALIN KB+ Si

 

Nawozy szybko dostarczające potas (K) :

ALKALIN K+Si

Płynny, wysokozasadowy (pH ≥ 13,5), dolistny nawóz potasowy z dodatkiem krzemu  

ALKALIN KB+Si

Płynny, wysokozasadowy (pH ≥ 13,5), dolistny nawóz potasowo-borowy z dodatkiem krzemu

ALKALIN PK 10:20

Płynny, wysokozasadowy (pH ≥ 11,3), dolistny nawóz fosforowo-potasowy 

KALPRIM

Płynny nawóz potasowy zawierający 400 g K2O w 1 litrze  

PLONVIT KALI

Krystaliczny, rozpuszczalny w wodzie nawóz NPK (11/12/38) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych, z przewagą potasu

PLONVIT QUALITY

Płynny nawóz NPK (4/4/16) z mikroelementami o wysokiej koncentracji składników pokarmowych z przewagą potasu

UNI PK 10:18

Płynny nawóz fosforowo-potasowy zawierający  140 g P2O5 i 245 g K2O w 1 litrze

Niedobory składników pokarmowych: wapń (Ca)



Objawy i skutki deficytu wapnia (Ca) w uprawie kapusty pekińskiej:
Kapusta pekińska (jedno z najszybciej rosnących warzyw) jest szczególnie wrażliwa na niedobór wapnia, objawiający się wewnętrznym zbrunatnieniem główek spowodowanym brzegowym zamieraniem liści – tipburn.
Na obwodzie najmłodszych liści sercowych, widoczne są jasnobrązowe nekrozy, stopniowo czerniejące. W przypadku starszych roślin, zbrunatnienie tworzy się wokół głąba wewnątrz główki i jest widoczne dopiero po jej rozcięciu.
Tipburn ujawnia się w okresie wegetacji i nie rozwija się dalej podczas przechowywania, ale uszkodzone miejsca mogą być wtórnie infekowane przez bakterie powodujące gnicie.


Nawozy szybko dostarczające wapń:
WAPNOVIT, OPTYCAL

 

Nawozy szybko dostarczające wapń (Ca) :

OPTYCAL

Aktywator wapnia

WAPNOVIT

Płynny nawóz wapniowy z mikroelementami zawierający 260 g CaO w 1 litrze

Niedobory składników pokarmowych: siarka (S)



Objawy i skutki deficytu siarki  (S) w uprawie kapusty pekińskiej:
Niedobór siarki prowadzi do zahamowania wzrostu części nadziemnych rośliny. Następuje zmniejszenie wydajności fotosyntezy, syntezy węglowodanów, białek i innych związków zawierających siarkę. Charakterystycznym objawem jest chloroza międzyżyłkowa, występująca na liściach najmłodszych (u magnezu na starszych liściach). Przy niedoborze siarki następuje wzrost podatności roślin na stresy.
 

Nawozy szybko dostarczające siarkę:
PLONVIT SULFI, PLONVIT BOROSULF, SIARCZAN MAGNEZU, MIKROKOMPLEX

 

Nawozy szybko dostarczające siarka (S) :

MIKROKOMPLEX

Krystaliczny, rozpuszczalny w wodzie nawóz magnezowy z mikroelementami 

PLONVIT BOROSULF

Krystaliczny, rozpuszczalny w wodzie nawóz dolistny o wysokiej koncentracji boru i siarki

PLONVIT SULFI

Krystaliczny, rozpuszczalny w wodzie nawóz siarkowy zawierający 500 SO3 w 1 kg nawozu

SIARCZAN MAGNEZU

Siarczan magnezu siedmiowodny (MgO-16/SO3-32)

Niedobory składników pokarmowych: bor (B)



Objawy i skutki deficytu boru  (B) w uprawie kapusty pekińskiej:
W uprawie kapusty pekińskiej bor jest mikroelementem o dużym znaczeniu, gdyż oddziałuje na prawidłowy wzrost i rozwój roślin. Składnik ten jest odpowiedzialny w roślinie między innymi za syntezę i transport węglowodanów.
Bor jest niezbędny dla prawidłowej aktywności wzrostowej komórek – kontroluje aktywność auksyn (hormonów wzrostu), które są odpowiedzialne za wzrost najmłodszych komórek (merystemów wierzchołkowych) zarówno korzeni, jak i organów nadziemnych.
Kapusta pekińska wymaga dobrego zaopatrzenia w bor, gdyż pierwiastek ten m.in. wpływa na prawidłowy rozwój ścian komórkowych w roślinie (intensyfikacja wbudowywania wapnia w ściany komórkowe).


Nawozy szybko dostarczające bor:
BORMAX, PLONVIT BOROSULF

 

Nawozy szybko dostarczające bor (B) :

BORMAX

Płynny, dolistny  nawóz borowy zawierający 150 g B w 1 litrze

PLONVIT BOROSULF

Krystaliczny, rozpuszczalny w wodzie nawóz dolistny o wysokiej koncentracji boru i siarki

Niedobory składników pokarmowych: miedź (Cu)



Objawy i skutki deficytu miedzi (Cu) w uprawie kapusty pekińskiej:
Miedź jest ważnym mikroelementem w uprawie kapusty pekińskiej. Pierwiastek ten bierze udział w przemianach związków azotowych (miedź jest niezbędna do optymalnego pobierania azotu mineralnego), syntezie chlorofilu, procesie fotosyntezy i aktywacji wielu enzymów. Zwiększa też odporność roślin na choroby grzybowe.
Trudności w pobieraniu tego składnika, mogą wystąpić na plantacjach kapusty pekińskiej, intensywnie nawożonych nawozami mineralnymi, a także na glebach przesuszonych lub o zbyt wysokim odczynie (pH).


Nawozy szybko dostarczające miedź:
MIKROCHELAT Cu-14, MIKROVIT MIEDŹ

 

Nawozy szybko dostarczające miedź (Cu) :

MIKROCHELAT Cu-15

Chelat miedzi EDTA (150 g Cu/kg) w formie ultragranulatu bardzo dobrze i szybko rozpuszczalnego w wodzie

MIKROVIT MIEDŹ 80

Płynny dolistny nawóz miedziowy zawierający 80 g Cu w 1 litrze

Niedobory składników pokarmowych: żelazo (Fe)



Objawy i skutki deficytu żelaza (Fe) w uprawie kapusty pekińskiej:
Żelazo ma duże znaczenie w uprawie kapusty pekińskiej. Odgrywa bowiem zasadniczą rolę w tak ważnych procesach jak: tworzenie chlorofilu, fotosynteza i oddychanie oraz metabolizm kwasów nukleinowych. Typowym objawem niedoboru żelaza jest chloroza żelazowa.


Nawozy szybko dostarczające żelazo:
MIKROCHELAT Fe-13, MIKROVIT ŻELAZO

 

Nawozy szybko dostarczające żelazo (Fe) :

MIKROCHELAT Fe-13

Chelat żelaza EDTA (130 g Fe/kg) w formie ultragranulatu bardzo dobrze i szybko rozpuszczalnego w wodzie

MIKROVIT ŻELAZO 75

Płynny dolistny nawóz żelazowy zawierający 75 g Fe w 1 litrze

Niedobory składników pokarmowych: mangan (Mn)



Objawy i skutki deficytu manganu (Mn) w uprawie kapusty pekińskiej:
Kapusta pekińska, jako roślina o intensywnej gospodarce azotanowej, wykazuje duże potrzeby względem manganu, który uczestniczy w aktywowaniu enzymów redukcji azotanów. Mangan ma duży wpływ na rozwój i wzrost główek kapusty pekińskiej.
Pierwsze objawy niedoboru manganu pojawiają się w postaci chlorotycznych plamek między nerwami liści. Nerwy liści pozostają zielone, tkanki pomiędzy nerwami zmieniają kolor na słomiasty. Przy przedłużającym się niedoborze, tkanki zaczynają zamierać. Główki mogą nie zawiązywać się. 


Nawozy szybko dostarczające mangan:
MIKROCHELAT Mn-13, MIKROVIT MANGAN

 

Nawozy szybko dostarczające mangan (Mn) :

MIKROCHELAT Mn-13

Chelat manganu EDTA (130 g Mn/kg) w formie ultragranulatu bardzo dobrze i szybko rozpuszczalnego w wodzie

MIKROVIT MANGAN 160

Płynny dolistny nawóz manganowy zawierający 160 g Mn w 1 litrze

Niedobory składników pokarmowych: molibden (Mo)



Objawy i skutki deficytu molibdenu (Mo) w uprawie kapusty pekińskiej:
Molibden wchodzi w skład enzymu reduktazy azotanowej, który bierze udział w redukcji pobranych przez rośliny azotanów do form amonowych, przekształcanych następnie w aminokwasy służące do budowy białek.
 
Niedobór molibdenu ogranicza efektywność zastosowanego wraz z nawozami azotu. Widocznym, pośrednim objawem braku tego składnika jest zahamowanie wzrostu blaszek liściowych oraz chlorozy na młodych liściach, a w konsekwencji zahamowanie wzrostu roślin.
 

Nawóz szybko dostarczający molibden:
MIKROVIT MOLIBDEN

 

Nawozy szybko dostarczające molibden (Mo) :

MIKROVIT MOLIBDEN 33

Płynny dolistny nawóz molibdenowy zawierający 33 g Mo w 1 litrze

Niedobory składników pokarmowych: cynk (Zn)



Objawy i skutki deficytu cynku (Zn) w uprawie kapusty pekińskiej:
Cynk podobnie jak miedź, aktywuje niektóre enzymy. Bierze udział w przemianach białkowych. Niedobór cynku hamuje syntezę ważnego aminokwasu – tryptofanu, który jest materiałem wyjściowym do syntezy auksyn. Niedobór cynku objawia się zmniejszeniem wielkości roślin (karłowaceniem) oraz ich nienaturalnym pokrojem.


Nawozy szybko dostarczające cynk:
TERRASTART, MIKROCHELAT Zn-15, MIKROVIT CYNK

 

Nawozy szybko dostarczające cynk (Zn) :

MIKROCHELAT Zn-15

Chelat cynku EDTA (150 g Zn/kg) w formie ultragranulatu bardzo dobrze i szybko rozpuszczalnego w wodzie

MIKROVIT CYNK 112

Płynny dolistny nawóz cynkowy zawierający 112 g Zn w 1 litrze

TERRASTART

Mikrogranulat do nawożenia startowego łącznie z siewem nasion

Choroba roślin: Bielik krzyżowych

 

Sprawcą choroby jest grzyb Albugo candida. Patogen w formie oospor zimuje w resztkach porażonych roślin. Pierwotnym źródłem infekcji są zarodniki pływakowe, rozpryskiwane z kroplami deszczu lub w trakcie nawadniania. W czasie wegetacji roślin grzyb rozprzestrzenia się w formie zarodników konidialnych, które w temp. powyżej 10°C przekształcają się w zarodniki pływakowe i w tej formie zakażają rośliny. Bielik krzyżowych występuje najczęściej na chrzanie, ale także dość często w uprawie rzodkwi, rzepy, rzodkiewki, kalafiora, brokułu
i kapusty.


Objawy porażenia przez bielika krzyżowych

Objawy porażenia uwidaczniają się na liściach, ogonkach liściowych, pędach oraz na kwiatostanach zainfekowanych roślin.
Pierwsze objawy to białe, małe, nieforemne wzniesienia (poduszeczki), niekiedy błyszczące, wypełnione zarodnikami konidialnymi grzyba, które po pewnym czasie wysypują się w postaci białego pyłu.
Porażone liście są pofałdowane z charakterystycznymi wzdęciami, a tkanka w obrębie zmian chorobowych, ulega odbarwieniu i nekrozie.
Masowy pojaw choroby w okresie lipca i sierpnia może w ekstremalnych sytuacjach doprowadzić  do całkowitego zamierania roślin.


Działania zapobiegawcze i ochrona warzyw przed chorobami

Zasady integrowanej ochrony roślin uprawnych dają pierwszeństwo naturalnym czynnikom ograniczającym populacje agrofagów oraz określają ekonomiczne progi zagrożenia, po przekroczeniu których uzasadnione jest stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.

Do ochrony przed chorobami warzyw można wykorzystywać:

  • metody agrotechniczne – odpowiedni wybór stanowiska, 3–4 letni płodozmian oraz zmianowanie, odpowiedni przedplon, zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, niszczenie chwastów, izolacja przestrzenna, wysiew zdrowego materiału siewnego, odpowiedni termin siewu/sadzenia, odpowiednie zagęszczenie roślin, odpowiedni termin zbioru, czystość narzędzi i innych sprzętów używanych
    w trakcie uprawy i przechowywania
  • metody biologiczne – wykorzystywanie preparatów zwiększających naturalną odporność roślin – np.: OPTYSIL, FOSFYN, TYTANIT
  • metody hodowlane – uprawa odmian o zwiększonej odporności na określone choroby
  • metody mechaniczne – niszczenie porażonych roślin lub ich części oraz likwidacja innych roślin żywicielskich, znajdujących się
    w sąsiedztwie plantacji, a także stosowanie pułapek na owady, które mogą rozprzestrzeniać choroby
  • metody fizyczne – wykorzystywania wysokiej temperatury, promieniowania UV itp. do odkażania podłoży, dezynfekcji nasion i roślin
  • stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, zgodnie z obowiązującym programem ochrony warzyw.


Zabiegi ochrony roślin powinny być prowadzone w sposób zapewniający skuteczność działania ś.o.r. i jednocześnie tak, aby nie stwarzały zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska naturalnego. Za optymalne warunki pogodowe przyjmuje się: temperaturę powietrza do 25°C, wilgotność powietrza 50–95%, dopuszczalny poziom opadów 0,1 mm podczas zabiegu (kilka godzin po zabiegu nie więcej niż
2 mm opadu), graniczna szybkość wiatru poniżej 4 m/s.

Choroba roślin: Czarna zgnilizna kapustnych

 

Sprawcą czarnej zgnilizny kapustnych jest bakteria Xanthomonas campestris pv. campestris.

Bakteria zimuje w resztkach pożniwnych w glebie lub na chwastach należących do rodziny kapustowatych. Źródłem infekcji mogą być też porażone nasiona. W takim przypadku proces chorobowy rozpoczyna się w okresie kiełkowania zakażonych nasion – bakterie przedostają się z okrywy nasiennej do komórek wodnych liścieni. Pierwsze objawy na liścieniach mają postać żółtych plam, które następnie przechodzą w nekrozy.
Infekcja roślin w trakcie wegetacji następuje najczęściej w wyniku przenoszenia bakterii wraz z kroplami deszczu lub przez owady. Dochodzi do porażenia systemicznego i bakterie przenikają do wnętrza rośliny przez uszkodzone tkanki (powstałe w wyniku gradobicia, żerowania owadów, porażenia przez inne patogeny) oraz przez szparki wodne (zwane hydatodami) na obrzeżach liści.


Objawy porażenia przez czarną zgniliznę kapustnych

W miejscach porażenia przez Xanthomonas campestris początkowo obserwuje się żółknące plamy w kształcie litery V, skierowane klinem w stronę środka liścia. Z czasem plamy brązowieją i zasychają, a bakterie wnikają do nerwów, powodując ich charakterystyczne ściemnienie, a nawet sczernienie widoczne na żółknących starszych liściach kapusty, postępujące w głąb rośliny. Objawy te są widoczne na przekroju główki. Z upływem czasu, przez nerwy docierają do pędu, wskutek czego powstają sczerniałe kręgi, widoczne po przecięciu łodygi. Starsze liście mogą odpadać i z rośliny pozostaje głąb z kilkoma liśćmi wierzchołkowymi.

Patogen może porażać rośliny w różnych fazach ich rozwoju.
Warzywa porażone we wczesnej fazie wzrostu najczęściej zamierają albo są zahamowane we wzroście i nie tworzą główek/róż.
Jeśli porażenie nastąpiło po wytworzeniu główek lub róż, to nie powstają widoczne oznaki chorobowe na ich powierzchni. Dopiero na przekroju poprzecznym widoczne są ciemne przebarwienia tkanki przewodzącej. Jeśli choroba nie została zauważona w czasie zbioru,
np. odmian późnych kapusty, może rozwijać się dalej w okresie przechowywania.
Z czasem może nastąpić całkowity rozpad enzymatyczny tkanek i rośliny przekształcają się w bezpostaciową maź (rozpad gnilny). Jest on z reguły konsekwencją nie tylko porażenia przez Xanthomonas campestris, ale także zasiedleniem porażonych tkanek przez liczne bakterie wtórne.

Rozwojowi choroby sprzyja wysoka temperatura powietrza (25–30°C), przy równoczesnych długotrwałych opadach, mgłach
i rosie, które sprzyjają utrzymywaniu się zwilżenia roślin, a tym samym ułatwiają wnikanie patogena do wnętrza roślin. Bakterie mogą także wnikać bezpośrednio do korzeni, ale tylko poprzez uszkodzoną tkankę i w warunkach silnego nasycenia gleby wodą.

 

Działania zapobiegawcze i ochrona przed chorobami bakteryjnymi

W integrowanym systemie ochrony przewiduje się zakres czynności ograniczających rozwój bakterioz:

  • wybieranie do uprawy gleb o dobrej przepuszczalności, bez tendencji do zastoisk wodnych
  • wysiewanie nasion zdrowych, zaprawionych chemicznie
  • przestrzeganie 3–4 letniej przerwy w uprawie roślin kapustowatych na danym stanowisku
  • lokalizowanie upraw z dala od innych kapustowatych, zwłaszcza tych zimujących w polu (rzepak)
  • dokładne zwalczanie chwastów z rodziny kapustowatych
  • wstrzymanie prowadzenia prac agrotechnicznych na polu kiedy rośliny są wilgotne
  • dokładne usuwanie lub niszczenie resztek pożniwnych po zbiorach
  • regularne wapnowanie, które sprzyja rozwojowi pożytecznych bakterii, odpowiedzialnych za rozkład resztek po zbiorze plonu,
    a także stosowanie preparatów przyspieszających rozkład resztek pozbiorczych, np.: SŁOMEX i BACTIM
  • stosowanie nawadniania kroplowego zamiast deszczowania
  • ustalanie terminu zbioru tak, aby nie dopuścić do przejrzałości zbiorczej warzyw i ich przerośnięcia, a zbierane główki/róże powinny być nieuszkodzone i suche.
Choroba roślin: Czerń krzyżowych (Alternarioza)

 

Sprawcami choroby są grzyby z rodzaju Alternaria. A. brassicicola i A. brassicae występują tylko na roślinach kapustowatych, natomiast
A. alternata – to polifag atakujący wiele gatunków roślin uprawnych.
Najczęstszym źródłem infekcji patogenów są resztki roślinne, pozostawione po zbiorze na polu. Ponadto A. alternata mogą pochodzić
z resztek pożniwnych i ścierni pozostałej po zbiorze zbóż. Ważnym źródłem infekcji są też chwasty z rodziny kapustowatych, na których grzybnia może przetrwać zimę.
Zarodniki grzybów z rodzaju Alternaria są łatwo przenoszone przez wiatr i wodę na sąsiednie rośliny. Przenoszenie może następować również w czasie zabiegów pielęgnacyjnych. Sprzyjające infekcji warunki to temperatura 21–27°C i zwilżenie roślin przez co najmniej
5 godzin lub wysoka wilgotność powietrza  w zakresie 95–100%, utrzymująca się przez 18–20 godzin. Od infekcji do pojawienia się objawów na roślinach, w zależności od warunków pogodowych upływa 8–16 dni.


Objawy porażenia przez czerń krzyżowych

Alternarioza zagraża warzywom kapustnym we wszystkich fazach rozwoju. Źródłem pierwotnej infekcji są nasiona, plantacje rzepaku
i nasienne plantacje warzyw kapustnych. Jeżelili zarodniki Alternaria  znajdowały się na okrywie nasiennej, to infekcja może powodować zgorzel siewek. Choroba może także atakować rozsadę w trakcie jej rozwoju oraz w sytuacji dużego zagęszczenia, np. w czasie transportu rozsady.
Najwrażliwsze na infekcje są najstarsze, zewnętrzne liście, uszkodzone przez szkodniki lub uszkodzone podczas zabiegów pielęgnacyjnych. Zwiększone ryzyko porażenia, istnieje także w przypadku roślin niedożywionych, osłabionych przez stres wodny lub przenawożonych azotem.

Grzyb powoduje charakterystyczną koncentryczną plamistość na porażonych liściach. Początkowo pojawiają się plamy o zróżnicowanej wielkości, wewnątrz z koncentrycznymi pierścieniami ciemniej zabarwionymi, otoczone żółtą obwódką odbarwionej tkanki liścia (tzw. halo). Na powierzchni plam, w warunkach dużej wilgotności, pojawia się aksamitny, ciemnobrązowy (czarny) nalot tworzony przez zarodniki konidialne. Często, w obrębie plam tkanka zamiera i wykrusza się.

W zmienionej tkance grzyb Alternaria spp. wytwarza wiele metabolitów wtórnych w formie mykotoksyn negatywnie wpływających na zdrowie człowieka.
W uprawie kapusty – pojedyncze plamy z czasem zlewają się na znacznej powierzchni zewnętrznych liści, a na wewnętrznych liściach mogą pojawić się drobne czarne plamki, wyglądem przypominające kropki.
Choroba może powodować także istotne straty w okresie przechowywania główek kapusty.
W uprawie brokułu i kalafiora – największe straty powstają, kiedy patogeny porażają róże – wówczas na różach można zaobserwować czarne, drobne plamy, dyskwalifikujące warzywa pod względem handlowym.

Przy silnym porażeniu czernią krzyżowych, rośliny są wtórnie infekowane przez sprawcę szarej pleśni oraz przez bakterie gnilne. Rozwój alternariozy możliwy jest także po zbiorze, co w konsekwencji powoduje gnicie warzyw podczas przechowywania.


Działania zapobiegawcze i ochrona warzyw przed chorobami

Zasady integrowanej ochrony roślin uprawnych dają pierwszeństwo naturalnym czynnikom ograniczającym populacje agrofagów oraz określają ekonomiczne progi zagrożenia, po przekroczeniu których uzasadnione jest stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.

Do ochrony przed chorobami warzyw można wykorzystywać:

  • metody agrotechniczne – odpowiedni wybór stanowiska, 3–4 letni płodozmian oraz zmianowanie, odpowiedni przedplon, zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, niszczenie chwastów, izolacja przestrzenna, wysiew zdrowego materiału siewnego, odpowiedni termin siewu/sadzenia, odpowiednie zagęszczenie roślin, odpowiedni termin zbioru, czystość narzędzi i innych sprzętów używanych
    w trakcie uprawy i przechowywania
  • metody biologiczne – wykorzystywanie preparatów zwiększających naturalną odporność roślin – np.: OPTYSIL, FOSFYN, TYTANIT
  • metody hodowlane – uprawa odmian o zwiększonej odporności na określone choroby
  • metody mechaniczne – niszczenie porażonych roślin lub ich części oraz likwidacja innych roślin żywicielskich, znajdujących się
    w sąsiedztwie plantacji, a także stosowanie pułapek na owady, które mogą rozprzestrzeniać choroby
  • metody fizyczne – wykorzystywania wysokiej temperatury, promieniowania UV itp. do odkażania podłoży, dezynfekcji nasion i roślin
  • stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, zgodnie z obowiązującym programem ochrony warzyw.

 

Zabiegi ochrony roślin powinny być prowadzone w sposób zapewniający skuteczność działania ś.o.r. i jednocześnie tak, aby nie stwarzały zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska naturalnego. Za optymalne warunki pogodowe przyjmuje się: temperaturę powietrza do 25°C, wilgotność powietrza 50–95%, dopuszczalny poziom opadów 0,1 mm podczas zabiegu (kilka godzin po zabiegu nie więcej niż
2 mm opadu), graniczna szybkość wiatru poniżej 4 m/s.

Choroba roślin: Fuzaryjne gnicie kapusty głowiastej

 

Choroba powodowana przez grzyb Fusarium avenaceum. Pierwsze symptomy choroby w uprawie polowej można zaobserwować
w okresie przedzbiorczym na przełomie sierpnia i września. Choroba pojawia się także w trakcie długiego przechowywania.


Objawy porażenia przez Fusarium avenaceum

Początkowe objawy choroby to okrągłe wodniste plamy, otoczone brązowoszarą obwódką na powierzchni porażonych główek kapusty.
W krótkim czasie pojawia się obfita, puszysta, biała grzybnia, która z czasem od wnętrza zmienia barwę na pomarańczowobrązową – pokrywa się skupieniami zarodników konidialnych o barwie pomarańczowobrązowej.
Tkanki w obrębie przebarwień ulegają procesowi gnicia, a zmiany te przypominają wyglądem gnicie bakteryjne.

Przebieg choroby jest bardzo gwałtowny – od momentu zaobserwowania pierwszych objawów infekcji do zamarcia całych główek mija zaledwie kilka dni.

Fusarium avenaceum poraża wiele roślin żywicielskich (duże straty powoduje np. w uprawie zbóż i kukurydzy).


Działania zapobiegawcze i ochrona warzyw przed chorobami

Zasady integrowanej ochrony roślin uprawnych dają pierwszeństwo naturalnym czynnikom ograniczającym populacje agrofagów oraz określają ekonomiczne progi zagrożenia, po przekroczeniu których uzasadnione jest stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.

Do ochrony przed chorobami warzyw można wykorzystywać:

  • metody agrotechniczne – odpowiedni wybór stanowiska, 3–4 letni płodozmian oraz zmianowanie, odpowiedni przedplon, zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, niszczenie chwastów, izolacja przestrzenna, wysiew zdrowego materiału siewnego, odpowiedni termin siewu/sadzenia, odpowiednie zagęszczenie roślin, odpowiedni termin zbioru, czystość narzędzi i innych sprzętów używanych
    w trakcie uprawy i przechowywania
  • metody biologiczne – wykorzystywanie preparatów zwiększających naturalną odporność roślin – np.: OPTYSIL, FOSFYN, TYTANIT
  • metody hodowlane – uprawa odmian o zwiększonej odporności na określone choroby
  • metody mechaniczne – niszczenie porażonych roślin lub ich części oraz likwidacja innych roślin żywicielskich, znajdujących się
    w sąsiedztwie plantacji, a także stosowanie pułapek na owady, które mogą rozprzestrzeniać choroby
  • metody fizyczne – wykorzystywania wysokiej temperatury, promieniowania UV itp. do odkażania podłoży, dezynfekcji nasion i roślin
  • stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, zgodnie z obowiązującym programem ochrony warzyw

 

Zabiegi ochrony roślin powinny być prowadzone w sposób zapewniający skuteczność działania ś.o.r. i jednocześnie tak, aby nie stwarzały zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska naturalnego.
Za optymalne warunki pogodowe przyjmuje się: temperaturę powietrza do 25°C, wilgotność powietrza 50–95%, dopuszczalny poziom opadów 0,1 mm podczas zabiegu (kilka godzin po zabiegu nie więcej niż 2 mm opadu), graniczna szybkość wiatru poniżej 4 m/s.

Choroba roślin: Kiła kapusty

 

Sprawcą kiły kapusty jest pierwotniak Plasmodiophora brassicae. Choroba występuje głównie w tych regionach, gdzie rośliny kapustowate, w tym rzepak, uprawiane są w uproszczonym płodozmianie – zbyt krótka przerwa w uprawie na tym samym polu, roślin z rodziny kapustowatych oraz występowanie chwastów z tej rodziny. Przerwa w cyklu uprawy warzyw kapustnych na danym stanowisku powinna wynosić co najmniej 4 lata.

Choroba może wystąpić na wszystkich typach gleb, zwłaszcza lekkich oraz torfowych. Gleby torfowe są mało przydatne do uprawy warzyw kapustnych z uwagi na endemiczne występowanie w nich sprawcy choroby, w tym na wielu chwastach należących do rodziny kapustowatych. Rozwojowi choroby sprzyjają stanowiska źle zmeliorowane, gleby zwięzłe i zlewne, z tendencją do zaskorupiania się,
a także ubogie w wapń gleby kwaśne o odczynie pH‹6,5.
Optymalną dla procesu infekcji jest temperatura z zakresu 18–26°C oraz wilgotność gleby dochodząca do 70% maksymalnej pojemności wodnej. Silne uwilgotnienie gleby oraz opady atmosferyczne sprzyjają przemieszczaniu się zarodników pływakowych na znaczne odległości.
Najwrażliwsze na kiłę kapusty są: kapusta głowiasta biała i czerwona, włoska, pekińska oraz kalafior i brokuł. Objawy choroby mogą również wystąpić na rzodkiewce.


Objawy porażenia przez kiłę kapusty

Objawy choroby widoczne są na korzeniach, a niekiedy również na podziemnych pędach, początkowo w postaci jasnożółtych, małych narośli. Z czasem, tkanka naroślowa rozpada się i uwalnia bardzo duże ilości zarodników przetrwalnikowych grzyba, pozostających
w glebie przez wiele lat. Z zarodników przetrwalnikowych wydostają się pływki, które zakażają włośniki korzeni. W zakażonej tkance
w wyniku kolejnych procesów, tworzą się zarodniki pływakowe i zygoty – obydwie formy są źródłem kolejnych infekcji.
Z czasem, w porażonych tkankach korzeni dochodzi do hipertrofii – nadmiernego powiększania się komórek i  w mniejszym stopniu do hiperplazji – zbyt szybkiego podziału porażonych komórek. Wówczas, powstają charakterystyczne narośla zawierające duże ilości zarodników przetrwalnikowych, które po rozpadzie narośli ponownie uwalniają się do gleby i stają się kolejnym źródłem infekcji. Zarodniki przetrwalnikowe wraz z wodą mogą rozprzestrzeniać się na okoliczne pola.
Rośliny zainfekowane kiłą kapusty mają liście bladozielone lub żółte przez co następuje spowolnienie procesu fotosyntezy. Wytwarzają zredukowany system korzeniowy (brak włośników utrudnia pobieranie i transport wody oraz składników pokarmowych) – rośliny więdną, szczególnie w okresach z wysoką temperaturą powietrza. Wykazują osłabiony wzrost, a przy silnym porażeniu zamierają.
Główki kapusty są małe i nieprawidłowo wykształcone, a u brokułów i kalafiorów następuje zahamowanie procesu tworzenia róż.
Warzywa porażone w późniejszej fazie wzrostu posiadają zdolność szybkiej regeneracji systemu korzeniowego lub tworzą wtórny system korzeniowy. Pozwala to roślinie przetrwać, a nawet częściowo wydać plon handlowy.
Plon roślin, które przetrwały porażenie kiłą kapusty, ma ograniczoną zdolność przechowalniczą. Takie rośliny są często wtórnie atakowane przez inne patogeny, zwłaszcza pochodzenia bakteryjnego.
Rozsada warzyw kapustnych z porażonymi korzeniami nie nadaję się do wysadzenia w pole, gdyż takie rośliny nie będą w stanie wydać plonu handlowego.


Działania zapobiegawcze i ochrona warzyw przed chorobami

Preparaty chemiczne do zwalczania kiły kapusty (opryskiwanie gleby przed siewem lub wysadzaniem rozsady na miejsce stałe, moczenie korzeni rozsady przed wysadzeniem na miejsce stałe, podlewanie roślin) zmniejszają skutki porażenia, ale ich nie eliminują całkowicie.

Agrotechniczne metody (zalecane w integrowanym systemie ochrony) w walce z kiłą kapusty na stanowiskach, gdzie wystąpiła choroba to:

  • zaprzestanie uprawy roślin podatnych na kiłę przez okres kilku lat (4–5 lat)
  • wapnowanie gleby
  • usuwanie z pola korzeni porażonych kiłą kapusty
  • stosowanie do produkcji rozsady podłoża wolnego od zarodników
  • wykorzystywanie odmian odpornych na kiłę
  • uprawa (przez okres 2–3 lat) roślin przedplonowych, charakteryzujących się naturalnymi właściwościami wyniszczania zarodników grzyba w glebie, np.: por, pomidor, fasola, ogórki lub rośliny zbożowe, zwłaszcza owies
  • doglebowe stosowanie dopuszczonych środków chemicznych.

 

Najlepszym sposobem ograniczania strat, które powstają na zakażonych polach, jest połączenie ww. sposobów z uprawą odmian wykazujących odporność na kiłę kapusty. Ponieważ odmiany te charakteryzują się co najmniej 70-dniowym okresem wegetacji, nie są przydatne do wczesnowiosennych nasadzeń w tunelach.

Przy doborze odpowiedniego środka ochrony roślin, przeznaczonego do zwalczania patogenów bakteryjnych i grzybowych w uprawach warzyw kapustnych, rekomendujemy zapoznanie się z zaleceniami publikowanymi w aktualnych Programach Ochrony Roślin Warzywnych.

Choroba roślin: Mączniak prawdziwy kapustnych

 

Choroba powodowana przez grzyb Erysiphe cruciferarum. Patogen zimuje głównie na chwastach lub na plantacjach roślin ozimych, np. rzepaku. Wiosną, pierwotne infekcje wywoływane są przez zarodniki workowe i konidialne. Grzybnia patogena rozwija się na powierzchni porażonych roślin – zapuszcza ssawki (haustoria) do komórek roślinnych i w ten sposób pobiera składniki pokarmowe.


Objawy porażenia przez mączniaka prawdziwego krzyżowych

Spośród warzyw kapustnych, choroba występuje najczęściej na kapuście głowiastej i brukselskiej, brokule i kalafiorze. Do infekcji dochodzi zazwyczaj pod koniec okresu wegetacji. Na porażonych liściach pojawia się biały, mączasty nalot, po pewnym czasie zmieniający barwę na szarą. W obrębie nalotu widoczne są ciemne, drobne punkty – owocniki stadium doskonałego patogena (kleistotecja). Porażone części roślin żółkną i w efekcie mogą ulec zamieraniu nekrotycznemu.


Działania zapobiegawcze i ochrona warzyw przed chorobami

Zasady integrowanej ochrony roślin uprawnych dają pierwszeństwo naturalnym czynnikom ograniczającym populacje agrofagów oraz określają ekonomiczne progi zagrożenia, po przekroczeniu których uzasadnione jest stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.

Do ochrony przed chorobami warzyw można wykorzystywać:

  • metody agrotechniczne – odpowiedni wybór stanowiska, 3–4 letni płodozmian oraz zmianowanie, odpowiedni przedplon, zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, niszczenie chwastów, izolacja przestrzenna, wysiew zdrowego materiału siewnego, odpowiedni termin siewu/sadzenia, odpowiednie zagęszczenie roślin, odpowiedni termin zbioru, czystość narzędzi i innych sprzętów używanych
    w trakcie uprawy i przechowywania
  • metody biologiczne – wykorzystywanie preparatów zwiększających naturalną odporność roślin – np.: OPTYSIL, FOSFYN, TYTANIT
  • metody hodowlane – uprawa odmian o zwiększonej odporności na określone choroby
  • metody mechaniczne – niszczenie porażonych roślin lub ich części oraz likwidacja innych roślin żywicielskich, znajdujących się
    w sąsiedztwie plantacji, a także stosowanie pułapek na owady, które mogą rozprzestrzeniać choroby
  • metody fizyczne – wykorzystywanie wysokiej temperatury, promieniowania UV itp. do odkażania podłoży, dezynfekcji nasion i roślin
  • stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, zgodnie z obowiązującym programem ochrony warzyw.

 

Zabiegi ochrony roślin powinny być prowadzone w sposób zapewniający skuteczność działania ś.o.r. i jednocześnie tak, aby nie stwarzały zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska naturalnego. Za optymalne warunki pogodowe przyjmuje się: temperaturę powietrza do 25°C, wilgotność powietrza 50–95%, dopuszczalny poziom opadów 0,1 mm podczas zabiegu (kilka godzin po zabiegu nie więcej niż
2 mm opadu), graniczna szybkość wiatru poniżej 4 m/s.

Choroba roślin: Mączniak rzekomy kapustnych

 

Sprawcą choroby jest organizm grzybopodobny Peronospora parasitica.
Patogen może zimować w formie grzybni lub w formie oospor (zarodników przetrwalnikowych) w gnijących resztkach roślinnych w podłożu lub w glebie, a także w zimozielonych roślinach żywicielskich (np. samosiewy rzepaku). Źródłem tego patogena są także (a nawet przede wszystkim) porażone nasiona, w których okrywie nasiennej obecne są grzybnia i oospory. W czasie wegetacji rośliny zainfekowane systemicznie wytwarzają zarodniki konidialne, które rozprzestrzeniając się, są źródłem infekcji wtórnych.


Objawy porażenia przez mączniaka rzekomego kapustnych

Choroba powoduje największe straty w czasie produkcji rozsady warzyw kapustnych – porażone siewki w szybkim tempie zamierają.
Objawy choroby na rozsadzie – na dolnej stronie liścieni lub młodych liści można zaobserwować delikatny, biały lub białoszary nalot zarodnikującej grzybni (zarodniki konidialne). Na górnej stronie w miejscu zarodnikowania, na blaszce liściowej, widoczne są jaśniejsze, oliwkowożółte przebarwienia tkanki liścia, o nieregularnym kształcie, ograniczone nerwami. Objawy tej choroby na rozsadzie często nie są zauważane przez producentów lub mylone z objawami nieprawidłowego odżywienia roślin. Cechą rozróżniającą te dwie przyczyny powstania uszkodzeń jest aksamitny nalot.

Mączniak rzekomy kapustnych stanowi również zagrożenie w okresie wegetacji na polu, zwłaszcza w uprawie jesiennej. Intensywny rozwój choroby w czasie wegetacji w polu, obserwuje się podczas wilgotnej i chłodnej pogody, a sprzyja mu niedostatek światła i zbyt duże zagęszczenie roślin. Najczęściej porażanymi gatunkami są: kapusta głowiasta, kalafior, brokuł i kalarepa.
Objawy choroby uwidaczniają się w postaci przebarwionych plam na górnej stronie blaszki liściowej, zwykle na liściach najstarszych, znajdujących się najbliżej ziemi. Prowadzi to często do obumierania całych liści. W obrębie tych przebarwień, na dolnej stronie blaszki liściowej może być widoczny białawy nalot zarodnikującej grzybni. Mączniak rzekomy jest bardzo niebezpieczny dla brokułów i kalafiorów, gdyż w okresie jesiennym następuje tzw. infekcja systemiczna grzybni do wnętrza róży i głąba, powodująca szarzenie tkanek
(w początkowej fazie rozwoju choroby objawy są niewidoczne na zewnątrz, a można je zaobserwować dopiero po przekrojeniu łodygi).

W czasie przechowywania kapusty, patogen przerasta z porażonych liści na zdrowe, znajdujące się wewnątrz główek. U brokułów
i kalafiorów ciemnieją wnętrza róż i głąbów.


Działania zapobiegawcze i ochrona warzyw przed chorobami

Zasady integrowanej ochrony roślin uprawnych dają pierwszeństwo naturalnym czynnikom ograniczającym populacje agrofagów oraz określają ekonomiczne progi zagrożenia, po przekroczeniu których uzasadnione jest stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.

Do ochrony przed chorobami warzyw można wykorzystywać:

  • metody agrotechniczne – odpowiedni wybór stanowiska, 3–4 letni płodozmian oraz zmianowanie, odpowiedni przedplon, zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, niszczenie chwastów, izolacja przestrzenna, wysiew zdrowego materiału siewnego, odpowiedni termin siewu/sadzenia, odpowiednie zagęszczenie roślin, odpowiedni termin zbioru, czystość narzędzi i innych sprzętów używanych w trakcie uprawy i przechowywania
  • metody biologiczne – wykorzystywanie preparatów zwiększających naturalną odporność roślin – np.: OPTYSIL, FOSFYN, TYTANIT
  • metody hodowlane – uprawa odmian o zwiększonej odporności na określone choroby
  • metody mechaniczne – niszczenie porażonych roślin lub ich części oraz likwidacja innych roślin żywicielskich, znajdujących się
    w sąsiedztwie plantacji, a także stosowanie pułapek na owady, które mogą rozprzestrzeniać choroby
  • metody fizyczne – wykorzystywania wysokiej temperatury, promieniowania UV itp. do odkażania podłoży, dezynfekcji nasion i roślin
  • stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, zgodnie z obowiązującym programem ochrony warzyw.

 

Zabiegi ochrony roślin powinny być prowadzone w sposób zapewniający skuteczność działania ś.o.r. i jednocześnie tak, aby nie stwarzały zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska naturalnego. Za optymalne warunki pogodowe przyjmuje się: temperaturę powietrza do 25°C, wilgotność powietrza 50–95%, dopuszczalny poziom opadów 0,1 mm podczas zabiegu (kilka godzin po zabiegu nie więcej niż 2 mm opadu), graniczna szybkość wiatru poniżej 4 m/s.

Choroba roślin: Mokra zgnilizna bakteryjna

 

Mokra zgnilizna bakteryjna powodowana jest przez polifagiczne bakterie z rodzaju Pseudomonas i Erwinia, porażające wiele gatunków roślin, w tym warzywa kapustne. Występuje na roślinach kapustnych w okresie wegetacji, a także w okresie przechowywania. Patogeny te zimują na resztkach porażonych roślin w glebie i w przechowalniach oraz na innych roślinach żywicielskich. Przenoszone są na zdrowe rośliny przez różne gatunki muchówek (głównie śmietkę kapuścianą). Źródłem patogenów mogą być także porażone nasiona lub woda ze stawów używana do podlewania.


Objawy porażenia przez mokrą zgniliznę bakteryjną

Infekowane mogą być rośliny we wszystkich fazach rozwoju. Bakterie wnikają do rośliny najczęściej w miejscach, gdzie tkanka jest uszkodzona mechanicznie. Początkowo choroba uwidacznia się w postaci małych, wodnistych, tłustych plam, które stopniowo się powiększają i zajmują dużą powierzchnię róż brokułu i kalafiora oraz dolną część główek kapusty. Tkanka w miejscach przebarwień ciemnieje i gnije. Gniciu tkanek, towarzyszy wodnisty wyciek i charakterystyczny nieprzyjemny zapach wydobywający się z martwej tkanki. Po pewnym czasie gnilne plamy zapadają się.

Rozwojowi choroby sprzyjają intensywne opady i długotrwała wysoka wilgotność względna powietrza, przy umiarkowanej temperaturze (optymalna temp. 23–24°C).
Szczególnie wrażliwe na mokrą zgniliznę bakteryjną są: kapusta pekińska (w okresie tworzenia główek) oraz wykształcone roże brokułów i kalafiorów. Na kapuście głowiastej objawy choroby pojawiają się często w czasie jej składowania lub długotrwałego przechowywania.


Działania zapobiegawcze i ochrona przed chorobami bakteryjnymi

W integrowanym systemie ochrony przewiduje się zakres czynności ograniczających rozwój bakterioz:

  • wybieranie do uprawy gleb o dobrej przepuszczalności, bez tendencji do zastoisk wodnych
  • wysiewanie nasion zdrowych, zaprawionych chemicznie
  • przestrzeganie 3–4 letniej przerwy w uprawie roślin kapustowatych na danym stanowisku
  • lokalizowanie upraw z dala od innych kapustowatych, zwłaszcza tych zimujących w polu (rzepak)
  • dokładne zwalczanie chwastów z rodziny kapustowatych
  • wstrzymanie prowadzenia prac agrotechnicznych na polu kiedy rośliny są wilgotne
  • dokładne usuwanie lub niszczenie resztek pożniwnych po zbiorach
  • regularne wapnowanie, które sprzyja rozwojowi pożytecznych bakterii, odpowiedzialnych za rozkład resztek po zbiorze plonu,
    a także stosowanie preparatów przyspieszających rozkład resztek pozbiorczych, np.: SŁOMEX i BACTIM
  • stosowanie nawadniania kroplowego zamiast deszczowania
  • ustalanie terminu zbioru tak, aby nie dopuścić do przejrzałości zbiorczej warzyw i ich przerośnięcia, a zbierane główki/róże powinny być nieuszkodzone i suche.
Choroba roślin: Sucha zgnilizna kapustnych

 

Choroba powodowana przez Leptosphaeria maculans i Leptosphaeria biglobosa (stadium konidialne Phoma lingam). Patogeny zimują na porażonych nasionach oraz resztkach roślinnych w glebie. Przyczyną choroby na plantacji może być rozsada wyprodukowana
z zainfekowanych nasion. W trakcie wegetacji w polu, źródłem zakażenia są identycznie wyglądające (niewidoczne gołym okiem) zarodniki konidialne obu gatunków grzyba. Powstają one w piknidiach na porażonych roślinach (w obrębie chorobowo zmienionych tkanek)
i rozprzestrzeniają się wraz z kroplami deszczu lub roznoszone są przez wiatr na znaczne odległości.


Objawy porażenia przez suchą zgniliznę kapustnych

W zależności od sezonu, różnie kształtuje się dominacja gatunków ww. grzybów, ale w każdym sezonie wegetacyjnym porażenie wywołują równolegle obydwa gatunki, co utrudnia identyfikację choroby. Przed wystąpieniem wyraźnych objawów chorobowych
w miejscach porażenia powstaje chlorotyczna lub zielonożółta plama, która następnie zmienia barwę, w zależności od rodzaju grzyba, który ją wywołał.

Wspólną cechą i objawem etiologicznym choroby jest obecność owocników grzyba (piknidiów), co widoczne jest w postaci czarnych, najczęściej licznych punktów, rozproszonych na powierzchni plamy. Tkanka plam jest stopniowo niszczona przez grzyb
i po pewnym czasie może się wykruszyć. Wtedy obserwuje się w miejscu porażenia „dziurę” otoczoną chlorotyczną lub brązową obwódką.

Patogen może infekować rośliny już w stadium siewek, powodując objawy podobne do zgorzeli siewek – szyjka korzeniowa brunatnieje
i przewęża się, co powoduje pokładanie się i zamieranie roślin. Na liścieniach pojawiają się szarozielone plamy z brązowoczarną obwódką, co prowadzi do ich więdnięcia i zamierania. Po posadzeniu rozsady – zainfekowane rośliny nagle więdną, dolne liście sinieją
i z czasem zamierają. Patogen poraża również przyziemne części łodygi oraz korzenie, co uwidacznia się w formie wgłębionych, suchych, jasnobrązowych plam z karminową obwódką, pokrytych ciemnymi wzniesionymi punktami. Porażone tkanki korzeni i łodyg obumierają
i ulegają rozpadowi. Często wokół szyjki korzeniowej wyrastają korzenie przybyszowe, co sprawia że chore rośliny nie zamierają, ale ich wzrost jest ograniczony, a rośliny przybierają sinoczerwone zabarwienie.

Warzywa kapustne mogą zostać porażone suchą zgnilizną kapustnych także przed zbiorami. Wówczas na porażonych roślinach patogen rozwija się dalej w przechowalni. Symptomy choroby w trakcie przechowywania mają postać ciemnobrązowych plam z widocznymi skupiskami zarodników konidialnych u podstawy liści przy głąbie.


Działania zapobiegawcze i ochrona warzyw przed chorobami

Zasady integrowanej ochrony roślin uprawnych dają pierwszeństwo naturalnym czynnikom ograniczającym populacje agrofagów oraz określają ekonomiczne progi zagrożenia, po przekroczeniu których uzasadnione jest stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.

Do ochrony przed chorobami warzyw można wykorzystywać:

  • metody agrotechniczne – odpowiedni wybór stanowiska, 3–4 letni płodozmian oraz zmianowanie, odpowiedni przedplon, zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, niszczenie chwastów, izolacja przestrzenna, wysiew zdrowego materiału siewnego, odpowiedni termin siewu/sadzenia, odpowiednie zagęszczenie roślin, odpowiedni termin zbioru, czystość narzędzi i innych sprzętów używanych
    w trakcie uprawy i przechowywania
  • metody biologiczne – wykorzystywanie preparatów zwiększających naturalną odporność roślin – np.: OPTYSIL, FOSFYN, TYTANIT
  • metody hodowlane – uprawa odmian o zwiększonej odporności na określone choroby
  • metody mechaniczne – niszczenie porażonych roślin lub ich części oraz likwidacja innych roślin żywicielskich, znajdujących się
    w sąsiedztwie plantacji, a także stosowanie pułapek na owady, które mogą rozprzestrzeniać choroby
  • metody fizyczne – wykorzystywania wysokiej temperatury, promieniowania UV itp. do odkażania podłoży, dezynfekcji nasion i roślin
  • stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, zgodnie z obowiązującym programem ochrony warzyw.

 

Zabiegi ochrony roślin powinny być prowadzone w sposób zapewniający skuteczność działania ś.o.r. i jednocześnie tak, aby nie stwarzały zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska naturalnego. Za optymalne warunki pogodowe przyjmuje się: temperaturę powietrza do 25°C, wilgotność powietrza 50–95%, dopuszczalny poziom opadów 0,1 mm podczas zabiegu (kilka godzin po zabiegu nie więcej niż
2 mm opadu), graniczna szybkość wiatru poniżej 4 m/s.

Choroba roślin: Szara pleśń

 

Choroba powodowana przez grzyb Botrytis cinerea, który jest patogenem polifagicznym – poraża wszystkie gatunki roślin uprawnych.
B. cinerea zimuje w formie konidiów, grzybni i sklerocjów w glebie na martwych resztkach roślin, a także na narzędziach, opakowaniach
i w pomieszczeniach przechowalni. Źródłem infekcji mogą być także nasiona.
Grzyb jest przenoszony z łatwością na znaczną odległość, głównie w postaci zarodników konidialnych (za pośrednictwem wiatru i wody), w mniejszym stopniu przez rozrost grzybni.


Objawy porażenia przez szarą pleśń

Patogen może porażać warzywa kapustne na każdym etapie rozwoju. U młodych roślin grzyb wywołuje objawy podobne do zgorzeli siewek z tą różnicą, że miejsca zmian chorobowych (nekrozy, przewężenia) pokrywa szary, puszysty nalot grzybni.
Najczęściej jednak choroba ujawnia się tuż przed zbiorem lub w trakcie przechowywania warzyw kapustnych. Porażone warzywa często ulegają wtórnym infekcjom bakteryjnym. W trakcie uprawy, zainfekowaniu ulegają w pierwszej kolejności obumarłe lub mechanicznie uszkodzone części roślin. Szybko infekowane są także rośliny osłabione innymi chorobami oraz niedożywione (niedobór wapnia i potasu stymuluje rozwój choroby, a przenawożenie azotem zwiększa podatność roślin na infekcję).

B. cinerea na różnych częściach roślin wywołuje początkowo drobne, wodniste, szare plamy gnilne stopniowo brunatniejące i szybko powiększające swoją powierzchnię. W okresach wysokiej wilgotności powietrza, porażone miejsca pokrywają się charakterystycznym szarym, lekko fioletowym, puszystym i pylącym nalotem zarodników konidialnych grzyba – określanym właśnie jako szara pleśń. Nalot ten jest charakterystyczną cechą rozpoznawczą choroby i pozwala szybko odróżnić patogen od objawów zgnilizny, powodowanych przez bakterie. W porażonej tkance roślin, w obrębie grzybni (szary nalot), pojawiają się czarne sklerocja grzyba (czarne, grudkowate twory zwartej grzybni), będące jego formą przetrwalnikową.Porażone części roślin szybko gniją.

Okresy z dużą ilością opadów deszczu i wysoką wilgotnością powietrza, opóźnienie zbiorów oraz jesienne przymrozki sprzyjają rozwojowi choroby. W warunkach polowych, patogen najczęściej poraża róże brokułu i kalafiora oraz główki kapusty zbyt długo przetrzymywanej na polu po osiągnieciu dojrzałości zbiorczej lub które uległy popękaniu w wyniku nadmiaru wody.

Szara pleśń jest jedną z głównych przyczyn procesu gnicia warzyw kapustnych, a zwłaszcza kapusty głowiastej i pekińskiej
w przechowalni. Niska temperatura przechowywania spowalnia, ale nie hamuje procesów gnilnych zainfekowanych tkanek. Optymalna temperatura rozwoju grzyba to ok. 20°C, ale może rozwijać się też w temp. 0°C. Patogen jest zdolny do wytwarzania etylenu przyspieszającego dojrzewanie roślin w przechowalni.


Działania zapobiegawcze i ochrona warzyw przed chorobami

Zasady integrowanej ochrony roślin uprawnych dają pierwszeństwo naturalnym czynnikom ograniczającym populacje agrofagów oraz określają ekonomiczne progi zagrożenia, po przekroczeniu których uzasadnione jest stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.

Do ochrony przed chorobami warzyw można wykorzystywać:

  • metody agrotechniczne – odpowiedni wybór stanowiska, 3–4 letni płodozmian oraz zmianowanie, odpowiedni przedplon, zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, niszczenie chwastów, izolacja przestrzenna, wysiew zdrowego materiału siewnego, odpowiedni termin siewu/sadzenia, odpowiednie zagęszczenie roślin, odpowiedni termin zbioru, czystość narzędzi i innych sprzętów używanych
    w trakcie uprawy i przechowywania
  • metody biologiczne – wykorzystywanie preparatów zwiększających naturalną odporność roślin – np.: OPTYSIL, FOSFYN, TYTANIT
  • metody hodowlane – uprawa odmian o zwiększonej odporności na określone choroby
  • metody mechaniczne – niszczenie porażonych roślin lub ich części oraz likwidacja innych roślin żywicielskich, znajdujących się
    w sąsiedztwie plantacji, a także stosowanie pułapek na owady, które mogą rozprzestrzeniać choroby
  • metody fizyczne – wykorzystywania wysokiej temperatury, promieniowania UV itp. do odkażania podłoży, dezynfekcji nasion i roślin
  • stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, zgodnie z obowiązującym programem ochrony warzyw.

 

Zabiegi ochrony roślin powinny być prowadzone w sposób zapewniający skuteczność działania ś.o.r. i jednocześnie tak, aby nie stwarzały zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska naturalnego. Za optymalne warunki pogodowe przyjmuje się: temperaturę powietrza do 25°C, wilgotność powietrza 50–95%, dopuszczalny poziom opadów 0,1 mm podczas zabiegu (kilka godzin po zabiegu nie więcej niż
2 mm opadu), graniczna szybkość wiatru poniżej 4 m/s.

Choroba roślin: Tipburn

 

 „Tipburn” – brzegowe zamieranie liści, to choroba fizjologiczna powstająca w wyniku nieprawidłowego rozwoju blaszki środkowej, będącej spoiwem, które łączy komórki ze sobą.
Chemicznie, blaszka środkowa jest zbudowana z cukrów prostych, których wiązania są połączone jonami wapnia. Gdy blaszki środkowe nie są wystarczająco mocno wysycone jonami wapnia, to podczas rozrastania się liści dochodzi do rozerwania tkanek i ich zamierania.
Z czasem, komórki obumierają, a martwa tkanka na krawędzi blaszki liściowej staje się brązowa. Rośliny z takimi objawami nieestetycznie wyglądają, co obniża ich wartość handlową. W martwych tkankach mogą rozwinąć się patogeny, obniżając zdolność przechowalniczą warzyw.

 

Podstawową przyczyną powstawania „Tipburn” są problemy z pobieraniem i transportowaniem jonów Ca2+ w roślinie.

Czynników, które przyczyniają się do niedostatecznego odżywienia roślin wapniem jest wiele, a najważniejsze to:

1. Niewydolność systemu korzeniowego w okresie, gdy część nadziemna rośliny intensywnie się rozwija i transpiruje, system korzeniowy nie jest w stanie dostarczyć odpowiedniej ilości wapnia rozwijającej się roślinie.

2. Brak mobilności wapnia w roślinie – jony wapnia są na trwałe wbudowane w struktury komórkowe i nie ulegają przemieszczaniu
w roślinie z tkanek starszych do młodszych.

3. Warunki atmosferyczne ograniczające transpirację, a tym samym ograniczające bierny transport wapnia wraz z przepływem wody
w roślinie.
W przypadku wystąpienia warunków atmosferycznych, takich jak okresowy brak wody, wysoka temperatura i towarzysząca jej niska wilgotność względna powietrza, rośliny początkowo bardzo intensywnie transpirują, aby chłodzić tkanki.
Po przekroczeniu tzw. maksimum termicznego, zamykają się aparaty szparkowe, aby nie dopuścić do nadmiernego spadku turgoru – to hamuje transport wapnia.
Również w okresie wysokiej wilgotności i niskiej temperatury powietrza (np. jesienią), ograniczona jest transpiracja, a tym samym transport wapnia.

4. Niedostateczna wilgotność gleby (utrudnione pobieranie składników pokarmowych z gleby), jak również zbyt wysoka zawartość wody
w glebie (nadmierne opady lub zbyt intensywne nawadnianie).

5. Brak regularnego wapnowania.
Duże dawki nawozów wapniowych, dzięki którym utrzymuje się odpowiednie pH gleby, dodatkowo zapewniają dobrą strukturę gleby dzięki wysyceniu próchnicy i kompleksu sorpcyjnego jonami Ca2+. Sprzyja to utrzymaniu prawidłowych warunków powietrzno-wodnych.

6. Złe warunki powietrzno-wodne.
Ważnym czynnikiem wpływającym na pobieranie wapnia jest ilość tlenu w glebie, wpływająca na metabolizm korzeni. Jeżeli gleba jest zalana lub zbyt zagęszczona może w niej wystąpić deficyt tlenu.

7. Antagonizm jonowy.
Na stan odżywienia roślin wapniem istotnie wpływa stosowanie innych nawozów, głównie potasowych i azotowych w formie amonowej, ponieważ nadmierna koncentracja kationów jednowartościowych K+ i NH4+ wywołuje antagonizm jonowy w stosunku do kationów Ca2+.
Dlatego, dla dostarczenia azotu, wskazany jest wybór nawozów azotowych w formie saletrzanej (N-NO3-). Azot w tej formie, dodatkowo stymuluje pobieranie wapnia (efekt synergii = korzystnego współdziałania).

8. Niedostateczne odżywienie roślin borem
Bor wpływa korzystnie na pobieranie i transport wapnia w roślinie. Dostępność boru z gleby jest uzależniona od pH i bywa ograniczona – wskazane dokarmianie dolistne – BORMAX.

9. Dobór odpowiednich odmian.
Wrażliwość na tipburn jest częściowo uzależniona od czynników genetycznych.

 

Przeciwdziałanie występowaniu „tipburn” u warzyw kapustnych możliwe jest poprzez dolistne dostarczanie roślinom wapnia – OPTYCAL, WAPNOVIT.

Zabiegi dokarmiania dolistnego wapniem należy rozpocząć na tyle wcześnie, aby dostarczyć ten składnik do liści sercowych zanim pąk wierzchołkowy zostanie zakryty przez liście. Pierwszy zabieg można wykonać już 2–4 tygodnie po sadzeniu rozsady, a następne co 14–21 dni, kończąc 1–2 tygodnie przed planowanym zbiorem.

Choroba roślin: Zgnilizna twardzikowa

 

Choroba powodowana przez grzyb Sclerotinia sclerotiorum, który jest patogenem polifagicznym – rozwija się na wielu gatunkach roślin uprawnych. Sklerocja zimują na resztkach roślinnych w glebie, a także na zainfekowanych roślinach w przechowalni. W czasie wegetacji grzyb rozprzestrzenia się za pomocą fragmentów grzybni oraz sklerocjów.


Objawy porażenia przez zgniliznę twardzikową

Pierwsze objawy choroby pojawiają się zwykle dość późno, czasem dopiero pod koniec okresu wegetacji lub tuż przed zbiorem warzyw. Na porażonych organach, pojawiają się szarobrunatne (brązowe), powiększające się plamy gnilne, które szybko pokrywają się białym, watowatym nalotem grzybni. Po pewnym czasie wśród tego nalotu tworzą się początkowo jasne, później ciemne sklerocja. Czarne, twarde, dojrzałe skleroty odpadając od porażonych organów, powodują zakażenie podłoża. Choroba rozwija się bardzo szybko (początkowo objawy mogą być mylone z objawami mokrej zgnilizny). Porażona tkanka szybko gnije.

Na polu, pierwsze infekcje na kapuście mogą pojawić się w okresie tworzenia główek, w postaci ciemnobrązowych wodnistych plam. Najczęściej zmiany chorobowe obserwuje się u podstawy pędu kapusty (głąba) lub na zewnętrznych liściach główki. Najszybciej, zgniliźnie ulegają części roślin, stykające się ze skażoną glebą.
Największe straty choroba powoduje w okresie przedzbiorczym i w czasie przechowywania. Do przechowalni lub kopca, choroba przenoszona jest wraz z zakażonymi główkami kapusty i zakażoną glebą z pola. Wówczas w okresie przechowywania wytwarza się puszysta, biała grzybnia na porażonych główkach kapusty. Największe straty występują w kopcach, gdzie nie ma możliwości regulowania warunków przechowywania. W przechowalniach (w temperaturze kilku °C) przebieg choroby jest spowolniony, ale nadal postępuje.


Działania zapobiegawcze i ochrona warzyw przed chorobami

Zasady integrowanej ochrony roślin uprawnych dają pierwszeństwo naturalnym czynnikom ograniczającym populacje agrofagów oraz określają ekonomiczne progi zagrożenia, po przekroczeniu których uzasadnione jest stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.

Do ochrony przed chorobami warzyw można wykorzystywać:

  • metody agrotechniczne – odpowiedni wybór stanowiska, 3–4 letni płodozmian oraz zmianowanie, odpowiedni przedplon, zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, niszczenie chwastów, izolacja przestrzenna, wysiew zdrowego materiału siewnego, odpowiedni termin siewu/sadzenia, odpowiednie zagęszczenie roślin, odpowiedni termin zbioru, czystość narzędzi i innych sprzętów używanych
    w trakcie uprawy i przechowywania
  • metody biologiczne – wykorzystywanie preparatów zwiększających naturalną odporność roślin – np.: OPTYSIL, FOSFYN, TYTANIT
  • metody hodowlane – uprawa odmian o zwiększonej odporności na określone choroby
  • metody mechaniczne – niszczenie porażonych roślin lub ich części oraz likwidacja innych roślin żywicielskich, znajdujących się
    w sąsiedztwie plantacji, a także stosowanie pułapek na owady, które mogą rozprzestrzeniać choroby
  • metody fizyczne – wykorzystywania wysokiej temperatury, promieniowania UV itp. do odkażania podłoży, dezynfekcji nasion i roślin
  • stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, zgodnie z obowiązującym programem ochrony warzyw.

 

Zabiegi ochrony roślin powinny być prowadzone w sposób zapewniający skuteczność działania ś.o.r. i jednocześnie tak, aby nie stwarzały zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska naturalnego.
Za optymalne warunki pogodowe przyjmuje się: temperaturę powietrza do 25°C, wilgotność powietrza 50–95%, dopuszczalny poziom opadów 0,1 mm podczas zabiegu (kilka godzin po zabiegu nie więcej niż 2 mm opadu), graniczna szybkość wiatru poniżej 4 m/s.

W praktyce rolniczej zabiegi ochrony roślin (fungicydowe i insektycydowe) są wykonywane łącznie z dokarmianiem dolistnym. Mieszając agrochemikalia należy zachować szczególną ostrożność i wcześniej sprawdzić taką możliwość korzystając z publikacji lub doradztwa bezpośredniego INTERMAG.

Preparaty takie jak: kondycjoner wody PROAQUA oraz adiuwanty ADITENS i FASTER poprawiają właściwości fizykochemiczne wody, zwiększają możliwość łącznego stosowania agrochemikaliów oraz podnoszą ich skuteczność.

Choroba roślin: Zgorzel podstawy głąba kapustnych

 

Choroba powodowana przez grzyb Phytophthora megasperma. Patogen zimuje w glebie na porażonych fragmentach roślin. Jego rozwojowi sprzyjają gleby zwięzłe z zastoiskami wodnymi.


Objawy porażenia przez zgorzel podstawy głąba kapustnych

Patogen poraża rośliny w różnych fazach wzrostu. Objawy choroby uwidaczniają się w formie karminowego przebarwienia liści, które następnie brunatnieją i zamierają. W dolnych częściach łodyg, tworzy się przewężenie – tkanki w tych miejscach ulegają nekrozie i pękają. U starszych roślin zgnilizna atakuje podstawę główki, co często prowadzi do jej odpadania od głąba.
Patogen poraża także korzenie, które gniją i ulegają rozpadowi.

 

Działania zapobiegawcze i ochrona warzyw przed chorobami

Zasady integrowanej ochrony roślin uprawnych dają pierwszeństwo naturalnym czynnikom ograniczającym populacje agrofagów oraz określają ekonomiczne progi zagrożenia, po przekroczeniu których uzasadnione jest stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.

Do ochrony przed chorobami warzyw można wykorzystywać:

  • metody agrotechniczne – odpowiedni wybór stanowiska, 3–4 letni płodozmian oraz zmianowanie, odpowiedni przedplon, zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, niszczenie chwastów, izolacja przestrzenna, wysiew zdrowego materiału siewnego, odpowiedni termin siewu/sadzenia, odpowiednie zagęszczenie roślin, odpowiedni termin zbioru, czystość narzędzi i innych sprzętów używanych
    w trakcie uprawy i przechowywania
  • metody biologiczne – wykorzystywanie preparatów zwiększających naturalną odporność roślin – np.: OPTYSIL, FOSFYN, TYTANIT
  • metody hodowlane – uprawa odmian o zwiększonej odporności na określone choroby
  • metody mechaniczne – niszczenie porażonych roślin lub ich części oraz likwidacja innych roślin żywicielskich, znajdujących się
    w sąsiedztwie plantacji, a także stosowanie pułapek na owady, które mogą rozprzestrzeniać choroby
  • metody fizyczne – wykorzystywania wysokiej temperatury, promieniowania UV itp. do odkażania podłoży, dezynfekcji nasion i roślin
  • stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, zgodnie z obowiązującym programem ochrony warzyw.

 

Zabiegi ochrony roślin powinny być prowadzone w sposób zapewniający skuteczność działania ś.o.r. i jednocześnie tak, aby nie stwarzały zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska naturalnego. Za optymalne warunki pogodowe przyjmuje się: temperaturę powietrza do 25°C, wilgotność powietrza 50–95%, dopuszczalny poziom opadów 0,1 mm podczas zabiegu (kilka godzin po zabiegu nie więcej niż
2 mm opadu), graniczna szybkość wiatru poniżej 4 m/s.

Choroba roślin: Zgorzel siewek

 

Zgorzel siewek powodowana jest przez, m.in. Phytium spp., Fusarium spp., Rhizoctonia solani, Alternaria spp., Olpidium brassicae. Patogeny te mogą rozwijać się w zakażonej ziemi, podłożach i substratach ogrodniczych. Sprawcy zgorzeli siewek, jak np. Alternaria spp. czy Fusarium spp. mogą być także przenoszone przez nasiona.

Zgorzel siewek może występować na nasionach przed wschodami (zgorzel przedwschodowa) lub na młodych roślinach, tuż po wschodach (zgorzel powschodowa).
Zaprawianie nasion jest najskuteczniejszą metodą chroniącą przed tą chorobą. Rozwojowi zgorzeli siewek sprzyja m.in. zbyt gęsty siew, zbyt głębokie wysianie nasion (także w wielodoniczkach) oraz zbyt wilgotne podłoże.

Zgorzel przedwschodowa – nasiona w glebie po skiełkowaniu ulegają porażeniu przez patogeny, co prowadzi do braku wschodów siewek.

Zgorzel powschodowa potocznie nazywana „czarną nóżką” – objawia się zamieraniem siewek. Oznaką jest najczęściej przewężenie siewki tuż przy powierzchni podłoża, w rezultacie czego roślina przewraca się, więdnie i zamiera.

Zamieranie siewek (zwłaszcza warzyw kapustnych na przełomie lutego i marca) może być też spowodowane czynnikami nieinfekcyjnymi, jak np. nadmierne zasolenie podłoża.

Test sprawdzający czy podłoże jest zbyt zasolone – wyjąć kilka zahamowanych we wzroście roślin z doniczek i przesadzić je do doniczek
o większej średnicy, wypełnionych dobrej jakości podłożem. Jeśli po kilku dniach rośliny wznowią wzrost i będą się normalnie rozwijać, można sądzić, że przyczyną nieprawidłowości było nadmierne zasolenie podłoża, a nie porażenie przez czynniki chorobotwórcze.
Zasolenie (stężenie rozpuszczalnych soli) w podłożach do produkcji rozsady nie może przekraczać 1 g NaCl w 1 dm3 podłoża.

 

Szkodniki najczęściej zagrażające uprawie:Kapustne

 

Próg zagrożenia: 3–4 złoża jaj lub 10 gąsienic na kolejnych 10 roślinach w rzędzie.
Termin lustracji: lipiec–wrzesień.

Bielinek kapustnik to duży motyl, którego białokremowe skrzydła mają rozpiętość 50–60 mm. Na wierzchołkach przedniej pary skrzydeł znajdują się brunatnoczarne plamy. Dodatkowo, samice mają na skrzydłach pierwszej pary dwie czarne plamki, które nie występują
u samców. Tylne skrzydła motyli są białe z parą czarnych plam na spodniej stronie.
Formą zimującą są poczwarki (poczwarka zamknięta, białawożółta z czarnymi kropkami, o długości ok. 25 mm), z których
w kwietniu/maju wylatuje pierwsze pokolenie motyli.
Samice bielinka kapustnika składają jaja (żółtopomarańczowe, żeberkowate) w złożach liczących od kilkudziesięciu do ponad 100 sztuk, na liściach rzepaku, rzepiku i innych roślinach z rodziny kapustowatych (w tym na chwastach). Po upływie 6–7 dni wylęgają się gąsienice. Szkodliwa jest gąsienica tego motyla – barwy żółtozielonej z dużymi, czarnymi kropkami i czarną głową o długości do 45 mm.
Bielinek kapustnik ma dwa pokolenia w ciągu roku.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez bielinka kapustnika

Gąsienice pierwszego pokolenia żerują głównie na chwastach z rodziny kapustowatych, na gorczycy i na rzepaku, a tylko sporadycznie na warzywach kapustnych. Dopiero drugie pokolenie występujące w drugiej połowie lipca i w sierpniu (aż do września) stanowi zagrożenie dla warzyw kapustnych. Po wyjściu z jaj, młode gąsienice żerujące gromadnie, zeskrobują skórkę i miękisz dolnej strony liści. Natomiast starsze gąsienice, rozchodzą się po roślinie i zjadają tkankę między nerwami – szkieletują liście. Gąsienice zanieczyszczają rośliny odchodami.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienic rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.

Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu. W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

Próg zagrożenia: 1–3 gąsienice na 10 kolejnych roślinach w rzędzie.
Termin lustracji: lipiec–wrzesień.

Bielinek rzepnik to motyl podobny do bielinka kapustnika, ale nieco mniejszy (rozpiętość skrzydeł 30–40 mm). Skrzydła ma białe, samica na przedniej parze ma dwie czarne plamki, a samiec w tym samym miejscu tylko jedną plamkę. Formą zimującą jest poczwarka (kształt podobny do poczwarki bielinka kapustnika), koloru jasnozielonego z żółtymi liniami.
Jaja bielinka rzepnika są małe, jasnożółte, składane przez samice pojedynczo lub po kilka sztuk na dolnej stronie liści – trudne do zauważenia.
Szkodliwa jest gąsienica tego motyla, długości ok. 35 mm, delikatnie owłosiona, matowo jasnozielona, z trzema wąskimi żółtymi paskami wzdłuż ciała.
Bielinek rzepnik występuje w dwóch pokoleniach w ciągu roku.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez bielinka rzepnika

Osobniki dorosłe pierwszego pokolenia bielinka rzepnika, pojawiają się w maju i na początku czerwca. Gąsienice tego pokolenia żerują na chwastach i warzywach (groźne dla wczesnych warzyw kapustnych).
Drugie, liczniejsze pokolenie pojawia się pod koniec czerwca i w lipcu. Szczególnie groźne dla upraw są gąsienice tego drugiego pokolenia (lipiec, sierpień, aż do początku września) – stwarzają duże zagrożenie dla upraw jesiennych warzyw kapustnych.
Gąsienice żerują pojedynczo na zewnętrznych liściach, wygryzając w nich okrągłe otwory różnej wielkości miedzy nerwami blaszki liściowej. Starsze gąsienice mogą się wgryzać do główek kapusty, róż kalafiora lub brokułu – zanieczyszczają je odchodami, a tkanka roślin w miejscach uszkodzeń gnije.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienice rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.
Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu. W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

Próg zagrożenia: 4–5 gąsienic na 50 kolejnych roślinach w rzędzie.
Termin lustracji: I pokolenie – w czerwcu i lipcu
                        II i III pokolenie – w sierpniu i wrześniu.

 

Błyszczka jarzynówka to motyl o rozpiętości skrzydeł ok. 40 mm, z których przednia para jest ciemnobrunatna ze złocistą plamką
w kształcie greckiej litery gamma. Tylna para skrzydeł jest koloru szarożółtego z brunatną strzępiną. Zimują wszystkie stadia rozwojowe szkodnika. W ciągu roku występują 2–3 pokolenia. Lot motyli obserwuje się od czerwca do września – najliczniej jesienią.
Gąsienice o długości ok. 30 mm są zielone lub zielonożółte, a czasem ciemnozielonooliwkowe. Ich ciało zwęża się ku głowie. Na grzbiecie występuje sześć słabo widocznych jasnych linii, na głowie ciemne plamki, a na bokach bladożółte pasy. Gąsienica ma trzy pary odnóży odwłokowych i w trakcie przemieszczania wygina się na kształt odwróconej litery U.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez błyszczkę jarzynówkę

Gąsienice dziurawią liście (mogą powodować gołożery) i zanieczyszczają rośliny odchodami. W niektórych latach mogą powodować znaczne straty.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienice rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.
Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu. W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

Próg zagrożenia: 2–4 chrząszcze w liściach sercowych roślin na 25 kolejnych roślinach.
Termin lustracji – od posadzenia rozsady do początku formowania główek/róż (od kwietnia do początku lipca).

 

Chowacz brukwiaczek to chrząszcz o długości 3,2–4 mm, jednolicie szary o długich silnie zbudowanych odnóżach. W ciągu roku występuje jedno pokolenie szkodnika. Zimują chrząszcze w wierzchniej warstwie gleby na polach po uprawie rzepaku. Uaktywniają się wiosną, gdy temperatura wzrośnie do 6°C.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez chowacza brukwiaczka

Samice żerując wygryzają w łodygach i ogonkach liściowych otwory, w które składają jaja (w pobliżu wierzchołka wzrostu). W miejscach tych tkanka pęka.
Larwy (białożółte, z ciemniejszą głową, beznogie, długości 7 mm) żerują wewnątrz rośliny pod wierzchołkiem wzrostu, wygryzając podłużne tunele. Prowadzi to do zamierania stożków wzrostu. W miejscach uszkodzenia, po odpadnięciu chorej tkanki, pozostają jasnobrązowe blizny. Porażone rośliny nie zawiązują główek/róż.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienice rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.
Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu. W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

 

Postać dorosła chowacza czterozębnego ma długość 2,5–3 mm. Owad jest ciemnoszary, łuskowato owłosiony z białawą plamą na skrzydłach za tarczą szyjną i czerwonobrunatnymi odnóżami.
Chrząszcze zimują w ściółce lub pod grudkami ziemi. Wiosną przelatują na plantacje roślin kapustowatych (najczęściej rzepak).


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez chowacza czterozębnego

Samice chowacza czterozębnego składają jaja do nerwu głównego liścia lub na dolnej stronie ogonka liściowego.
Larwy (długości 4–5 mm, zakrzywione do wewnątrz, białawe, bez odnóży, głowa żółtobrązowa) żerują w głównym nerwie liścia,
a później przemieszczają się do rdzenia łodygi, gdzie żerują gromadnie. Doprowadza to często do pękania nerwu. W jednym ogonku może żerować po kilka do kilkunastu larw, przez co tkanka w miejscu żerowania staje się gąbczasta i po pewnym czasie gnije.
Po zakończeniu żerowania larwy spadają na ziemię i przepoczwarzają się w jej wierzchniej warstwie.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienice rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.
Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu. W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

Chowacz galasówek to czarny, matowy chrząszcz, niekiedy z odcieniem brunatnym o długości 2–3 mm. Głowa zakończona długim ryjkiem z kolankowo zagiętymi czułkami.
Larwa żółtawa z brązową głową, łukowato zgięta, beznoga, długości do 5 mm.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez chowacza galasówka

Żerujące larwy uszkadzają szyjkę korzeniową lub korzeń główny powodując powstawanie narośli.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienice rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.
Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu. W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

Chrabąszcze:

  • Chrabąszcz majowy (Melolontha melolontha L.)
  • Chrabąszcz kasztanowiec (Melolontha hippocastani Fabr.)

 

Chrabąszcze to brązowe chrząszcze o długości ok. 30 mm. Samice składają jaja w glebie w formie złóż. Rozwój larw trwa 4 lata.
W czwartym roku następuje przepoczwarczenie, a powstałe chrząszcze opuszczają glebę wiosną następnego roku.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez chrabąszcze

Larwy tej samej długości co osobniki dorosłe (rogalikowo wygięte pędraki w kolorze białym z brązową głową, z trzema parami odnóży tułowiowych) żerują na korzeniach różnych gatunków, w tym także w systemie korzeniowym warzyw kapustnych. Powodują osłabienie rozwoju i wzrostu roślin, a nawet mogą spowodować zamieranie roślin.

 

Drążyny:

  • Drążyn czarny (Baris laticollis )
  • Drążyn zielonawy (Baris coerulescens )
  • Drążyn zielony (Baris chlorizans )

Drążyny to chrząszcze o długości 3–4 mm o metalicznie połyskującym zabarwieniu ciemnozielonym lub ciemnoszafirowym. W ciągu roku występuje jedno pokolenie szkodnika. Chrząszcze zimują w glebie lub w resztkach roślinnych. Wiosną przelatują na plantacje roślin kapustowatych.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez drążyny

Samice składają jaja do łodyg oraz dolnych części ogonków liściowych. Larwy rozwijają się wewnątrz łodyg. Larwy (o długości 5 mm, bez odnóży, barwy kremowej z brązową głową) drążą tunele w korzeniach i łodygach warzyw kapustnych. Rozwój i wzrost uszkodzonych roślin jest zahamowany (mocno uszkodzone żółkną, więdną i zamierają). Warzywa kapustne nie zawiązują główek/róż.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienice rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.

Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu. W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

 

Drutowce:

  • Osiewnik ciemny (Agriotes obscurus )
  • Osiewnik rolowiec (Agriotes lineatus )

i inne chrząszcze z rodziny sprężykowatych.

Drutowce to chrząszcze o wąskim wydłużonym ciele z małą głową, długości 7–15 mm, barwy brunatnoszarej, mają aparat skoczny między śródpleczem a przedpleczem, dzięki czemu przewrócone na grzbiet powracają do pozycji na odnóżach, wydając przy tym charakterystyczny trzask.
Zimują osobniki dorosłe oraz larwy schodząc w głąb gleby.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez drutowce

Samica składa jaja do ziemi. Larwy wylęgają się w lipcu, a ich rozwój w zależności od gatunku trwa 4–5 lat. Larwy (do 30 mm długości)
w pierwszym stadium są białe, później żółtopomarańczowe, pokryte mocną chitynową, błyszczącą powłoką. Drutowce należą do wielożernych szkodników glebowych. Niszczą rośliny zjadając korzenie. Na plantacjach warzyw kapustnych występują sporadycznie, mogą być zagrożeniem na stanowiskach po zbożach lub ugorach.

 

 

Gnatarz rzepakowiec to owad błonkoskrzydły o długości 6–8 mm, koloru pomarańczowego z elementami czarnymi: głowa, czułka, rysunek na tułowiu oraz przednie brzegi skrzydeł.
Występuje w 1–2 pokoleniach w ciągu roku.
Larwy zimują w kokonach w glebie na głębokości ok. 15 cm. Przepoczwarzają się w maju – owady pierwszego pokolenia pojawiają się na plantacji na przełomie maja i czerwca. Drugie pokolenie owadów pojawia się na przełomie lipca–sierpnia, a jego larwy wyrządzają szkody na plantacji we wrześniu.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez gnatarza rzepakowca

Samice składają jaja do wnętrza liści. Łącznie jedna samica może złożyć kilkaset jaj. Po 5–15 dniach (w zależności od przebiegu pogody) wylęgają się larwy i żerują przez 2–3 tygodnie. Larwy gnatarza rzepakowca o długości do 20 mm są podobne do gąsienic motyli, lecz z 11 parami odnóży (3 pary odnóży tułowiowych i 8 par odnóży odwłokowych). Bezpośrednio po wylęgnięciu są szare, później szarozielone
z czarną głową, a następnie koloru aksamitnoczarnego z jaśniejszymi smugami po bokach. Larwy gnatarza rzepakowca (mało ruchliwe, łatwo spadają po poruszeniu rośliną) początkowo żerują na dolnej stronie liści, wygryzając okrągłe otwory, przypominające uszkodzenia spowodowane przez pchełki. Z czasem otwory są coraz większe, a czarne larwy pojawiają się na górnej stronie blaszek liściowych. Są szczególnie groźne dla młodych roślin na rozsadnikach i dla młodej rozsady posadzonej w polu. Żerując przez dłuższy okres mogą doprowadzić do powstania gołożerów na rozsadzie, a na starszych roślinach szkieletują liście. W krótkim czasie mogą całkowicie zniszczyć rośliny na rozsadniku lub plantacji. Występowaniu gnatarza rzepakowca na warzywach kapustnych sprzyja bliskie sąsiedztwo plantacji rzepaku i gorczycy.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienice rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.

Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu. W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

 

Mączliki:

  • Mączlik szklarniowy (Trialeurodes vaporariorum)
  • Mączlik ostroskrzydły (Bemisia tabaci)

Mączliki są powszechnymi szkodnikami w uprawach pod osłonami, a w latach upalnych mogą powodować straty także w uprawach polowych.

Mączliki szklarniowe to owady o długości 1,1–1,5 mm i rozpiętości skrzydeł do 5 mm (samce są nieco mniejsze od samic). Warstwa wosku pokrywająca ich jasnożółte ciało, sprawia, że są śnieżnobiałe. Żółtozielone jaja o długości ok. 0,1 mm samica składa na spodniej stronie liści. Samice żyją 20–40 dni i w tym czasie składają ok. 200 jaj. Larwy mają kształt owalny (pierwsze stadium ma widoczne czółki oraz odnóża, natomiast larwy drugiego i trzeciego stadium tracą odnóża i są przytwierdzone na stałe do spodniej strony liści). Mają kształt owalnej tarczki i są pokryte warstwą białego wosku. Pod koniec czwartego stadium, larwa przekształca się w poczwarkę pokrytą najgrubszą warstwą wosku. Rozwój od jaja do postaci dorosłej trwa 3–5 tygodni. W szklarniach może wystąpić do 8 pokoleń szkodnika w ciągu roku.

 

Mączlik ostroskrzydły – jest gatunkiem podobnym do mączlika szklarniowego pod względem morfologicznym oraz przebiegu cyklu rozwoju. Owad dorosły ma ok 1 mm długości i ciemnożółte ciało pokryte woskową wydzieliną o barwie od białej do jasnożółtej. Samice żyją ok. 60 dni i w tym czasie składają ok 160 jaj.

Aktywność i długość cyklu rozwojowego mączlików zależą od:

  • rośliny żywicielskiej – najchętniej żerują na takich gatunkach jak: oberżyna, ogórek, melon, kawon, papryka i pomidor,
  • wilgotności i temperatury powietrza – optymalna wilgotność i temperatura dla mączlika szklarniowego to 75–80% i 20–25°C, a dla mączlika ostroskrzydłego to 55–80% i 25–30°C.

W sezonach upalnych, kiedy temperatura pod osłonami przekracza ww. optymalne dla mączlików wartości – migrują one spod osłon na sąsiednie uprawy polowe.
Na uprawy polowe mogą się także dostawać wraz z rozsadą pomidorów, oberżyny, a także warzyw kapustnych.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez mączliki

Dorosłe mączliki oraz ich larwy (w różnych stadiach rozwojowych) nakłuwają tkanki roślin aparatem gębowym i wysysają soki roślinne.
W tych miejscach powstają początkowo przejaśnienia, a następnie następuje maceracja ścian komórkowych. Na warzywach kapustnych mączliki zasiedlają przede wszystkim dolne strony liści, gdzie żerują i rozmnażają się. Objawy żerowania szkodnika, to pojawiające się na liściach odbarwienia, początkowo w odcieniach żółci, liście z czasem zasychają i opadają. Dodatkowo, szkodniki wydzielają rosę miodową, która stanowi znakomitą pożywkę do rozwoju grzybów sadzakowych. Grzyby te hamują wzrost asymilacji, przyczyniają się do pojawienia się chlorozy oraz obniżenia jakości roślin, jak i owoców.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

Prowadząc sygnalizację pojawienia się szkodnika na uprawach polowych, należy od strony upraw pod osłonami umieścić żółte tablice lepowe oraz feromonowe. Można również wykorzystać rośliny pułapkowe (fuksja i oberżyna) dla zwabienia szkodnika i jego likwidacji poprzez opryskiwanie odpowiednio dobranymi insektycydami. Liczebność populacji mączlika na plantacji jest ograniczana podczas zabiegów zwalczania mszyc i wciornastków.

 

Próg zagrożenia dla mszycy brzoskwiniowej: obecność szkodników na 20% roślin w początkowym okresie uprawy lub na 10% w okresie rozpoczęcia formowania się główek/róż.

Podobnie jak mszyca kapuściana występuje w formie  bezskrzydłej i uskrzydlonej.

  • Mszyce bezskrzydłe – owady o długości do 2 mm, o różnym zabarwieniu: żółtozielone, zielone lub oliwkowe.
  • Mszyce uskrzydlone – owady o długości do 2,3 mm, mają czarną głowę i tułów oraz oliwkowozielony odwłok. Czółki mają krótkie, sięgające do nasady syfonów.


Ten gatunek jest groźnym szkodnikiem wielu roślin uprawnych oraz dziko żyjących.
Mszyce brzoskwiniowe do przejścia pełnego cyklu rozwojowego potrzebują drzew moreli lub brzoskwini, na których zimują w postaci jaj. Mogą też zimować w uprawach pod osłonami i w przechowalniach oraz na roślinach ozdobnych.
Wiosną na tych drzewach rozwijają się dwa pokolenia, żerujące w zwartych skupiskach. W maju (w drugim pokoleniu) pojawiają się osobniki uskrzydlone, które przelatują na rośliny zielone, na których rozwija się kilka pokoleń letnich.
Jesienią mszyce przelatują na drzewa moreli i brzoskwini – gospodarzy zimowych.

Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez mszycę brzoskwiniową

Mszyca brzoskwiniowa wyrządza szkody przede wszystkim na kapuście pekińskiej. Atakuje rozsadę produkowaną pod osłonami i wraz
z nią jest przenoszona na pole. Porażone liście żółkną, wzrost roślin jest zahamowany, plon o znacznie obniżonej wartości handlowej jest opóźniony.

 

 

 

Próg zagrożenia dla mszycy kapuścianej: 60 mszyc na kolejnych 10 roślinach w rzędzie.
Termin lustracji – tworzenie pierwszych kolonii przez mszyce uskrzydlone.

Mszyca kapuściana jest groźnym gospodarczo szkodnikiem warzyw kapustnych. Wyrządza szkody na wszystkich gatunkach warzyw kapustnych. Występuje licznie i często, a ponadto jest bardzo trudna do zwalczania.

Występują dwie formy tego szkodnika :

  • Mszyce bezskrzydłe – owady o długości 2–2,5 mm, żółtozielone z dwoma rzędami ciemnych plamek na grzbiecie. Mszyce bezskrzydłe wydzielają obficie nalot woskowy, który pokrywa ich ciała, przez co kolonia mszyc przyjmuje popielate zabarwienie.
  • Mszyce uskrzydlone – owady o długości 1,9–2,3 mm, z długimi przeźroczystymi skrzydłami. Mają czarne głowę i tułów, zielony odwłok z czarnymi plamkami oraz krótkie czarne syfony.

Mszyca kapuściana zimuje w postaci jaj (czarne długości ok. 0,5 mm) składanych na głąbach, na dolnej stronie liści i na chwastach
z rodziny kapustowatych oraz na roślinach rzepaku ozimego. Larwy wyglądem są podobne do osobników dorosłych, ale wyraźnie mniejsze. Wylęgające się wiosną pierwsze pokolenie zasiedla rzepak i inne rośliny z rodziny kapustowatych. Na plantacje warzyw kapustnych przelatują w czerwcu i pozostają tam do zbiorów. W ciągu roku, w zależności od przebiegu pogody, może rozwinąć się od kilku do kilkunastu pokoleń. Mszyce kapuściane występują najczęściej na spodnich stronach liści warzyw kapustnych oraz na różach kalafiorów
i brokułów.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez mszycę kapuścianą

Jeśli mszyce wystąpią na rozsadzie – mogą uszkodzić stożek wzrostu. Szczególnie wrażliwe są młode rośliny po wysadzeniu w pole – mszyce mogą doprowadzić do zamierania młodych roślin.
Opanowane przez mszyce liście, w wyniku wysysania przez nie soków komórkowych, skręcają się i odbarwiają w miejscach żerowania – tkanka może mieć barwę białą lub różowofioletową. Obecność na roślinach licznych kolonii mszyc powoduje utratę turgoru, co prowadzi do więdnięcia liści.
Jeśli kolonia jest duża – rośliny mogą zamierać.
Jeśli zasiedlą środkowe liście – rośliny nie zawiązują główek/róż.
W przypadku przedostania się mszyc między luźne liście do wnętrza zawiązującej się główki (np. kapusta pekińska), wartość handlowa plonu jest zdecydowanie obniżona.
Równie groźne jest pojawienie się mszyc przed zbiorem, gdyż niezwalczone i przeniesione do przechowalni mogą tam kontynuować rozwój, ogładzając i zanieczyszczając rośliny. Wartość handlowa przechowywanych warzyw, na których występują mszyce jest znacznie obniżona.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W celu ograniczenia liczebności mszyc, po zbiorze plonu należy niszczyć lub głęboko przyorywać resztki roślinne, na których zimują jaja mszyc. W okresie wegetacji, należy zwalczać chwasty żywicielskie, na których mogą zimować jaja i rozwijają się mszyce.
Zabiegi chemiczne należy rozpocząć najpóźniej do ok. 10 dni po zauważeniu pierwszych kolonii mszyc (po przekroczeniu progu szkodliwości). Opóźnienie zabiegu grozi zniszczeniem wrogów naturalnych mszyc, jakimi są błonkówki, biedronki i złotooki. Wrogowie naturalni w sprzyjających warunkach mogą zredukować liczebność mszyc o 80–90%.

 

Próg zagrożenia: 10–15 złóż jaj w liściach sercowych na 50 kolejnych roślinach.
Termin lustracji – przed formowaniem główek lub róż.

Paciornica krzyżowianka to muchówka o długości ok. 2 mm, koloru jasnożółtobrązowego. Odnóża ma cienkie i długie, a skrzydła delikatne oraz słabo użyłkowane. Pokrojem zbliżona jest do małego komara.
W ciągu roku występują 3–4 pokolenia. Paciornica krzyżowianka zimuje w wierzchniej warstwie gleby w postaci larw w ziemnych kokonach. Wiosną na przełomie maja i czerwca następuje przepoczwarczanie i wylot owadów. Samice składają po 15–20 jaj,
w przestrzeniach między liśćmi sercowymi, a także na różach kalafiora i brokułu.
Rozwój jaj trwa 3–5 dni, a wylęgłe po tym czasie larwy rozpoczynają żerowanie w okolicy stożka wzrostu. Po około 2 tygodniach przemieszczają się do gleby, gdzie przepoczwarczają się w kokonach. Cały cykl rozwojowy jednego pokolenia trwa 3–4 tygodnie.
Larwy o długości 2–3 mm są beznogie, koloru białożółtego. Cechuje je duża ruchliwość i zdolność skakania.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez paciornicę krzyżowiankę

Larwy żerują u nasady (w pomarszczeniach) liści sercowych i u podstawy ogonków liściowych młodych i starszych roślin. Uszkodzone liście grubieją i ulegają zniekształceniu – skręcają się nad liśćmi sercowymi. Wskutek żerowania larw, powstają skorkowaciałe blizny. Niekiedy uszkodzenia są niewielkie i blizny są niewidoczne. Często centralna część rośliny gnije i odpada.
Niszczenie wierzchołków wzrostu powoduje, np. u kapusty, wybijanie uśpionych pąków i wykształcanie kilku małych główek zamiast jednej. Często rośliny karłowacieją i nie wytwarzają główek w ogóle. Żerowanie larw na kalarepie lub brukwi, powoduje zniekształcenie
i pękanie zgrubień. U kalafiora czy brokułu nie tworzy się róża, a na jej miejscu powstaje kilka małych różyczek.

Ustalenie terminu ochrony przed tym szkodnikiem jest trudne, gdyż skutki żerowania można zaobserwować dopiero w środku rośliny,
a skuteczny zabieg powinien być przeprowadzony wcześniej – przed formowaniem róż i złożeniem jaj przez muchówkę.

 

Pchełka ziemna

Próg zagrożenia:

  • rozsadnik – 2–4 pchełki zaobserwowane na 1 m.b. rzędu
  • po wysadzeniu rozsady w pole – 2–4 pchełki zaobserwowane na 1 m2 uprawy.

Termin lustracji – od początku wschodów do fazy 4–6 liści.

 

  • Pchełki ziemne to małe chrząszcze o długości 2–3 mm. Cechą charakterystyczną tych szkodników jest zdolność do skakania.
    Na kapuście występuje kilka ich gatunków, z których najczęstsze to:
  • Pchełka smużkowana (Phyllotreta nemorum) – długości 3 mm, w kolorze czarnym z metalicznym zielonym połyskiem i dwoma, jednakowej szerokości żółtymi paskami na grzbietowej stronie ciała.
  • Pchełka falistosmuga (Phyllotreta undulata) – długości do 2 mm, czarna z dwiema falistymi, na końcu szerszymi, żółtymi smugami na pokrywach skrzydłowych od strony grzbietowej.
  • Pchełka czarna (Phyllotreta atra) – długości do 2,5 mm, koloru czarnego.
  • Pchełka czarnonoga (Phyllotreta nigripes) – długości do 2,5 mm, koloru metalicznozielonego.

Dorosłe owady zimują w resztkach roślin, w ściółce i w glebie. Chrząszcze pojawiają się masowo na wiosnę.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez pchełki ziemne

Największe zagrożenie stwarzają na rozsadnikach oraz na młodych roślinach po wysadzeniu w pole – wyżerają liczne wgłębienia i otwory w liścieniach i liściach młodych roślin.
Mogą także uszkadzać zewnętrzne liście główek wczesnych odmian warzyw kapustnych, uprawianych także pod osłonami. Szczególnie licznie występują w okresach suchej, upalnej pogody od połowy maja do końca lipca.
W konsekwencji powstania wygryzionych otworów w liściach zmniejsza się powierzchnia asymilacyjna, jak również, zwłaszcza
w warunkach suchej upalnej pogody, następuje nadmierne wyparowywanie wody, co powoduje żółkniecie i więdnięcie liści oraz słaby rozwój roślin. Przy masowym wystąpieniu pchełek liście brązowieją i zamierają.

Dla jesiennych nasadzeń groźne są pchełki nowego pokolenia, pojawiające się w lipcu. Po krótkim, ale bardzo intensywnym żerowaniu przechodzą one na miejsca zimowania.

 

Piętnówka kapustnica (Mamestra brassicae)

Próg zagrożenia:

  1. Odłowienie pierwszych motyli. Termin lustracji przy zastosowaniu pułapki foromonowej (2 pułapki na ha): I pokolenie – lot motyli od końca maja, II pokolenie – lot motyli od końca lipca do końca sierpnia.

    lub
     
  2. 4–5 gąsienice na 50 kolejnych roślinach w rzędzie w trzech miejscach w równych odległościach po przekątnej pola.

Termin lustracji – pierwsze obserwacje w maju i czerwcu, następne w sierpniu i wrześniu.

 

Piętnówka kapustnica, spośród ok. 20 gatunków piętnówek występujących w Polsce, stwarza najwięcej problemów producentom warzyw kapustnych. Dorosłe osobniki piętnówki kapustnicy to duże motyle barwy szarobrunatnej (z widocznymi na pierwszej parze skrzydeł ciemnobrązowymi, jasno otoczonymi plamami) o rozpiętości skrzydeł 40–45 mm. Motyle te są aktywne nocą.
Szkodnik ten zimuje w formie czerwonobrunatnej, błyszczącej poczwarki w glebie. Jaja piętnówki kapustnicy są jasno zabarwione
z fioletowym odcieniem oraz z wklęsłym środkiem, składane są w złożach po kilkanaście lub kilkadziesiąt sztuk na dolnej stronie liści. Gąsienice piętnówki kapustnicy osiągają 40–50 mm długości. Są grube, a ich barwa się zmienia – po wylęgnięciu są jasnożółte, później zielone, a następnie brunatnieją. Mają jasną pręgę wzdłuż ciała (różowy lub żółty pas boczny).
Motyle pierwszego pokolenia wylatują na przełomie maja i czerwca. Po 5–10 dniach od złożenia jaj, pojawiają się gąsienice i żerują do połowy lipca (groźne dla odmian wczesnych), po czym schodzą do gleby na przepoczwarczenie.
Motyle drugiego pokolenia wylatują pod koniec lipca i latają w sierpniu i wrześniu. Gąsienice drugiego pokolenia żerują od września do końca października – aż do zbiorów późnych odmian kapusty (właśnie w późnych odmianach warzyw kapustnych wyrządzają największe szkody).


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez piętnówkę kapustnicę

Gąsienice początkowo żerują na powierzchni liści – uszkadzają zewnętrzne liście, wygryzając otwory pomiędzy nerwami. Brzegi i nerwy liści pozostają nienaruszone. Jest to najlepszy moment do zwalczania szkodnika. Później wgryzają się do wnętrza główek kapusty, róż kalafiora i brokułuzanieczyszczają je odchodami, a tkanka roślin w miejscach uszkodzeń gnije.
Piętnówka kapustnica to najgroźniejszy szkodnik późnych odmian kapusty, gdyż gąsienice drugiego pokolenia żerują do października.

Mniej znane gatunki piętnówki to:

Piętnówka brukiewka (Mamestra oleracea)

Motyl ma przednie skrzydła rdzawobrunatne z białą falistą linią i bladymi jasnymi plamami, a tylne są jasnobrunatne. Rozpiętość skrzydeł dochodzi do 36 mm. Gąsienica o barwie zielonej lub czerwonobrunatnej, z trzema białymi pasami na grzbiecie i żółtymi pręgami po bokach ciała – dorasta do 40 mm. W ciągu roku występuje 1–2 pokolenia. Lot motyli trwa od drugiej dekady maja do trzeciej dekady września.

Piętnówka chwastówka (Mamestra trifolii)

Motyl ma przednie skrzydła szarobrązowe z ciemną plamką, a tylne białoszare o rozpiętości 30–35 mm. Gąsienica o barwie jasnozielonej do rudej z ciemniejszymi pasami na grzbiecie oraz czerwonobrązowymi pręgami z białym obrzeżem wzdłuż boków. W ciągu roku występują 2 pokolenia. Lot motyli trwa od maja do września.

Piętnówka rdestówka (Mamestra persicariae)

Motyl ma przednie skrzydła brunatnoczarne  z odcieniem fioletowym i z białawą plamką o rozpiętości 35 mm. Gąsienica o barwie zielonej, zielonobrunatnej lub czerwonobrunatnej z żółtą linią grzbietową oraz z trójkątnymi ciemnobrunatnymi plamami dorasta do 40 mm. Lot motyli trwa od czerwca do sierpnia.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienice rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

 

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.
Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu.
W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

Rolnica zbożówka jest nocnym motylem o rozpiętości skrzydeł 40–45 mm. Kolor przednich skrzydeł może być różny: szary, brązowy lub ciemnobrunatny z nerkowatym znamieniem i trzema ciemnymi falistymi liniami. Tylne, białe skrzydła w czasie spoczynku motyla są ukryte pod przednimi. Gąsienice, o barwie ziemistej, osiągają długość do 50 mm. Wzdłuż ich ciała widoczna jest ciemna, szaro obrzeżona linia,
a na głowie znamię w kształcie litery X, zimują w ziemi.
W Polsce występuje wiele gatunków rolnic.

Oprócz rolnicy zbożówki najczęściej występują:

  • Rolnica czopówka (Agrotis exlamationis)
  • Rolnica gwoździówka (Agrotis ypsilon)
  • Rolnica panewka (Agrotis c-nigrum)

Rolnice są polifagami żerującymi na wielu gatunkach roślin uprawnych i dziko rosnących. Charakterystyczną cechą wszystkich rolnic jest spiralne zwijanie się gąsienic w czasie spoczynku lub w razie zaniepokojenia. Rolnice mają z reguły jednoroczny cykl rozwojowy. Próg zagrożenia wynosi 6 larw na m2.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez rolnicę zbożówkę

Gąsienice w ciągu dnia kryją się pod ziemią na głębokości do 10 cm i żerując uszkadzają korzenie – wygryzają w korzeniach otwory,
a czasem całkiem go przegryzają. Z reguły uszkadzają kilka sąsiadujących ze sobą roślin, co powoduje placowe ich zamieranie. Nocą gąsienice wychodzą na powierzchnię gleby i żerują na liściach pozostawiając tylko ogonki liściowe lub wciągają liście pod ziemię. Mogą też podcinać młode rośliny u nasady.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienice rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.
Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu. W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

 

Ślimaki:

  • Pomrów plamisty (Deroceras reticulatum)
  • Pomrów polny (Deroceras agreste)
  • Ślinik ogrodowy (Arion hortensis)

i inne.

W uprawie warzyw w gruncie i pod osłonami, ślimaki są często spotykanymi szkodnikami. Należą do szkodników wielożernych. Czynnikiem warunkującym ich rozwój i aktywność jest wysoka wilgotność powietrza i gleby.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez ślimaki

Roślinożerne ślimaki najchętniej uszkadzają i zjadają miękkie i delikatne części roślin, np. stożki wzrostu, liścienie i inne młode organy roślin. Żerując na warzywach kapustnych, wchodzą pomiędzy liście, wygryzają w nich otwory, zanieczyszczają rośliny odchodami i śluzem.

 

Próg zagrożenia: odłowienie minimum dwóch samic dziennie przez dwa kolejne dni (średnia z dwóch pułapek zapachowych) lub (gdy na plantacji nie jest prowadzony odłów do pułapek) znalezienie powyżej 10 jaj na 10 kolejno lustrowanych roślinach.
Termin lustracji: I pokolenie – kwiecień, II i III pokolenie – w lipcu i sierpniu.

 

Śmietka kapuściana to najważniejszy gospodarczo szkodnik warzyw kapustnych. Jest to muchówka nieco mniejsza od muchy domowej (ok. 6 mm), szara, pokryta czarnymi szczecinkami. Jaja są białe i podłużne, długości ok. 1,2 mm. Zimuje w stadium bobówki (brązowobrunatna) w ziemi, w strefie korzeniowej rośliny żywicielskiej. Dorosłe owady żywią się nektarem kwiatów, a szkody wyrządzają larwy – białożółte, beznogie, długości do 7 mm, które żerują na roślinach uprawnych i chwastach z rodziny kapustowatych. W ciągu roku występują 2–3 pokolenia, a każda mucha w ciągu życia może złożyć do 120 jaj.
Muchówki pierwszego pokolenia, pojawiają się zwykle w drugiej połowie kwietnia/na początku maja, gdy gleba ogrzeje się do temperatury 10–12°C. Drugie pokolenie muchówek zaczyna składać jaja od końca czerwca, a trzecie pokolenie – od końca lipca do połowy września.
Samice pierwszego pokolenia składają jaja w glebie przy i na szyjce korzeniowej roślin, a drugiego i trzeciego pokolenia – również na roślinach.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez śmietkę kapuścianą

Z jaj złożonych na przełomie kwietnia i maja, po kilku dniach wylęgają się masowo larwy pierwszego pokolenia, które atakują rozsadę po jej posadzeniu w pole (uszkadzają części podziemne roślin). Żerują w korzeniu głównym i szyjce korzeniowej. Wgryzają się pod skórkę korzenia i drążą w nim kręte, płytkie korytarze. Korzeń często gnije i jest pozbawiony korzeni bocznych. Żerowanie larw w korzeniu hamuje wzrost roślin, które więdną i można je łatwo wyciągnąć z ziemi. Silnie porażone rośliny żółkną i zamierają. Żerowanie 2–3 larw
w jednej roślinie prowadzi do zahamowania wzrostu rozsady i jej zamierania.

Larwy drugiego (przełom czerwca i lipca, lipiec) i trzeciego pokolenia (sierpień, wrzesień, a nawet październik), mogą również uszkadzać korzenie, ale żerują głównie w częściach nadziemnych roślin. Drążą korytarze w głównych nerwach liści kapusty głowiastej i pekińskiej, różach kalafiorów i brokułów oraz w główkach kapusty brukselskiej. Tkanka w miejscu żerowania gnije, co obniża wartość handlową plonu.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienice rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

 

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.
Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu. W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

Próg zagrożenia: 1–5 gąsienic na 10 kolejnych roślinach w rzędzie w trzech miejscach w równych odległościach po przekątnej pola.
Termin lustracji – okres formowania główek/róż, co 3–4 dni.

Dorosłe motyle tantnisia krzyżowiaczka o długości ok. 8 mm, mają skrzydła o rozpiętości 15–18 mm (pierwsza para stosunkowo długa, wąska, brązowa z białą falistą smugą wzdłuż tylnego brzegu, a tylna para jest szara, z długą strzępiną).
Cykl rozwojowy tantnisia trwa ok. 1 miesiąca, a w ciągu roku mogą pojawić się trzy pokolenia.
Zimują poczwarki w siateczkowatych kokonach w miejscu żerowania lub motyle w resztkach roślin lub innych kryjówkach. Poczwarka tantnisia krzyżowiaczka w charakterystycznym oprzędzie, przytwierdzona jest najczęściej do liścia. Motyle z zimujących poczwarek pojawiają się już w kwietniu. Samica składa jaja na spodniej stronie liści, wzdłuż nerwów. Jaja tantnisia krzyżowiaczka – owalne i żółte (żółtozielone) są trudne do zaobserwowania ze względu na ich małe rozmiary. Gąsienice osiągają długość ok. 10–12 mm. Są jasnozielone z ciemniejszą głową. Cechuje je wyraźna segmentacja ciała. Gąsienice pierwszego pokolenia pojawiają się w czerwcu, drugiego w lipcu, a trzeciego w sierpniu i wrześniu.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez tantnisia krzyżowiaczka

Po wylęgnięciu, larwy początkowo żerują wewnątrz liści, po czym wychodzą na zewnątrz liści i zeskrobują tkankę. Uszkodzenia powstają w wyniku zeskrobywania dolnej skórki i miękiszu przez żerujące gąsienice i mają postać nieregularnych pocienień, które wraz z rozwojem rośliny pękają, a następnie powstają liczne otwory (charakterystyczne okienka). Na jednej roślinie żeruje często od kilku do kilkudziesięciu gąsienic, co może prowadzić do całkowitego zniszczenia rośliny i utraty plonu. Szkodliwość gąsienic polega właśnie na wygryzaniu „okienek” w liściach, szczególnie sercowych. Mogą one także wgryzać się w róże kalafiorów i brokułów. Poważne straty plonu kapusty, powodowane są szczególnie w okresie zawiązywania się główek. Jeśli gąsienice zaatakują roślinę w początkowej fazie rozwoju i zniszczą stożek wzrostu, rośliny nie zawiązują główek lub róż.


Zwalczanie szkodników w uprawie warzyw kapustnych

W integrowanej produkcji warzyw, do ograniczania liczebności szkodników w pierwszej kolejności zalecane jest wykorzystanie metod niechemicznych, takich jak:

  • odpowiednio dobrany płodozmian (zachowanie co najmniej 4-letniej przerwy w uprawie warzyw kapustnych na tym samym polu)
  • staranne wykonanie mechanicznych zabiegów uprawowych (orka zimowa i wiosenna, bronowanie, kultywatorowanie, itp.) niszczących wiele szkodników zimujących w glebie, jak np. larwy śmietki kapuścianej, drutowców, gąsienice rolnic itd.
  • unikanie sąsiedztwa upraw długo kwitnących, które wabią szkodniki z rzędu muchówek i motyli
  • niszczenie chwastów we wczesnej fazie ich rozwoju, tak aby nie dopuścić do ich zakwitnięcia
  • stosowanie osłon kładzionych bezpośrednio na młode rośliny (tworzących barierę mechaniczną uniemożliwiającą owadom kontakt
    z roślinami).

 

W przypadku niedostatecznej skuteczności metod niechemicznych, konieczne jest racjonalne zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin w oparciu o progi szkodliwości ustalone dla najważniejszych gospodarczo gatunków szkodników.
Na skuteczność zabiegów chemicznych zwalczających szkodniki, oprócz doboru odpowiednich ś.o.r. i odpowiedniego sprzętu, duży wpływ ma termin wykonania zabiegu. W ustalaniu odpowiedniego momentu zwalczania szkodników pomocne są różne narzędzia monitorujące, np.:

  • niebieskie tablice lepowe – do monitorowania pojawu wciornastków
  • pomarańczowe tablice lepowe lub żółte naczynia Moerick’a do sygnalizacji obecności chowaczy
  • pułapki zapachowe – do odławiania śmietki kapuścianej
  • pułapki feromonowe – do sygnalizacji obecności rolnic i piętnówki kapustnicy.

Dostępny jest też system sygnalizacji pojawu szkodników na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

Turkuć podjadek to duży brązowy owad o długości ok. 5 cm. Larwy wyglądem są podobne do postaci dorosłych szkodnika, ale wyraźnie mniejsze. W glebie zimują owady dorosłe oraz larwy.
W czerwcu samica wygrzebuje komorę, w której składa jaja (150 – 600 sztuk każda).


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez turkucia podjadka

W okolicy złoża jaj samica turkucia podjadka niszczy wszystkie korzenie, przez co uszkodzone rośliny zamierają.
Turkuć podjadek jest owadem wielożernym. Żywi się pokarmem roślinnym, ale zjada również dżdżownice i larwy owadów. Drążąc tunele w glebie przegryza korzenie napotkanych roślin i wypycha („wysadzanie”) je na powierzchnię, co powoduje wysuszanie systemu korzeniowego i w konsekwencji więdniecie roślin.

 

Warzywnice są to szkodniki z rzędu pluskwiaków o wielkości 6–8 mm. Warzywnica kapustna w swoim zabarwieniu posiada elementy czerwone (samiec) lub żółte (samica), natomiast warzywnica ozdobna ma na ciele geometryczny ornament w kolorze czerwonym.
Zimują postacie dorosłe w pobliżu miejsc żerowania. Wiosną samice składają jaja (żółte, baryłkowate) na spodniej stronie liści, rozlokowane w złożach po kilkanaście do kilkudziesięciu sztuk.
Larwy warzywnic są podobne w kształcie do postaci dorosłych, ale mniejsze, z dominującą żółtą barwą. Ich cykl rozwojowy i żerowanie trwa ok. dwóch miesięcy, po czym przemieszczają się do kryjówek na okres zimowania.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez warzywnice

Warzywnice żerując nakłuwają liście i wysysają sok komórkowy, co powoduje powstawanie niewielkich, jasnych plamek. W tych miejscach tkanka zamiera i zasycha, a po jej wykruszeniu powstają niewielkie otwory na liściach.

 

Próg zagrożenia: pojedyncze osobniki na kolejnych 10 roślinach przed formowaniem główek.
Termin lustracji – początkowa faza rozwoju głowek (przełom czerwca i lipca).

 

Wciornastek tytoniowiec to niewielki, trudno dostrzegalny gołym okiem owad o długości do 1,3 mm. Jego barwa zmienia się w kolejnych stadiach rozwojowych. Larwy (nie mają skrzydeł) i nimfy (posiadają zaczątki skrzydeł) są koloru żółtawego. Osobniki dorosłe w kolorze szarobrunatnym, posiadają dwie pary skrzydeł z charakterystyczną tzw. frędzlą.

W ciągu roku, w warunkach polowych, w zależności od przebiegu pogody rozwija się 4–6 pokoleń wciornastka tytoniowca. Osobniki dorosłe zimują w resztkach roślin, w wierzchniej warstwie gleby, na miedzach, nieużytkach oraz w przechowalniach i w szklarniach.
Wczesną wiosną owady wylatują z miejsc spoczynku zimowego i zasiedlają różne gatunki roślin, na których samice składają pojedyncze jaja pod skórkę liści. Z jaj wylegają się larwy, które żerują na roślinie, na której się wylęgły, a następnie przekształcają się w nimfy
(w przeciwieństwie do larw, nimfy są mało aktywne i nie pobierają pokarmu). Nimfy przekształcają się następnie w osobniki dorosłe, które rozpoczynają żerowanie oraz rozmnażanie na kolejnych roślinach.
Stadium szkodliwym wciornastków są zarówno larwy, jak i osobniki dorosłe. Odżywiając się, nakłuwają komórki miękiszowe liści
i wysysają z nich soki komórkowe. Do uszkodzonych, pustych komórek dostaje się powietrze, przez co uszkodzenia przybierają postać srebrzystych plamek, widocznych na powierzchni liści. Przy silnym porażeniu, plamki zlewają się ze sobą, a liście po pewnym czasie żółkną, zamierają i opadają.
W okresie koniec czerwca–lipiec wciornastki zaczynają masowo pojawiać się na warzywach kapustnych (w tym okresie rozpoczynają się zbiory warzyw, na których żerowały dotychczas, np. cebula).
Planując lokalizację plantacji warzyw kapustnych warto unikać bezpośredniego sąsiedztwa upraw cebuli czy pora.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez wciornastka tytoniowca

Wciornastki zagrażają wszystkim gatunkom kapust późnych (biała, czerwona i pekińska).
Larwy i osobniki dorosłe początkowo żerują na liściach zewnętrznych kapusty, a następnie zasiedlają liście wewnętrzne.
W wyniku żerowania wciornastków, powstają duże, beżowobrunatne plamy zaschniętej tkanki na liściach zewnętrznych oraz liczne drobne, jasne, płaskie brodawki na powierzchni liści wewnętrznych. Na liściach kapusty głowiastej czerwonej, brodawki te charakteryzują się białą barwą. Uszkodzenia sięgają głęboko między ściśle przylegające liście. Obniżeniu ulega plon roślin oraz jego wartość handlowa.

 

 

Zmiennik lucernowiec to owad o wielkości 4–8 mm, barwy zielonkawobrunatnej z żółtą, trójkątną plamką na górnej stronie skrzydeł. Larwa podobna do postaci dorosłej, jest barwy zielonej. Zmieniki są polifagami – żerując uszkadzają wiele roślin uprawnych.


Uszkodzenia na warzywach kapustnych powodowane przez zmiennika lucernowca

Pierwsze pokolenie owadów powoduje duże szkody w uprawie warzyw w lipcu. Wysysają soki roślinne z liści np. kapusty pekińskiej, co prowadzi do powstania dziur w liściach. Przyczyniają się także do przenoszenia chorób wirusowych i bakteryjnych w uprawach. Przy masowym pojawie szkodnika, dochodzi do znacznych spadków plonu handlowego.

Kapustne : Zwiększenie odporności na stres

Strategia Wspomagania Naturalnej Odporności Roślin STRESS CONTROL SYSTEM to zestaw zaleceń stosowania stymulatorów
i aktywatorów INTERMAG w uprawie poszczególnych gatunków roślin rolniczych i ogrodniczych, celem zwiększenia ich odporności na niesprzyjające czynniki środowiskowe i uprawowe.
 
ISTOTĄ STRATEGII SĄ DZIAŁANIA PROFILAKTYCZNE PRZED WYSTĄPIENIEM
WARUNKÓW POWODUJĄCYCH STRES ROŚLIN.

Polegają one m.in. na wzmocnieniu odporności na uszkodzenia mechaniczne tkanek, stymulacji wzrostu i rozwoju kluczowych organów roślin, aktywacji naturalnych systemów obronnych oraz intensyfikacji procesów fizjologicznych roślin.

Wyszukiwarka SCS ułatwia dobór odpowiednich stymulatorów i aktywatorów do konkretnych warunków na plantacji (przewidywane stresy).
 
Kapusta pekińska, bardziej niż kapusta głowiasta, jest wrażliwa na niekorzystne warunki środowiskowe oraz na niewłaściwą agrotechnikę. Produkowana głównie na zbiór jesienny, rośnie w zmiennych warunkach pogodowych, które mogą spowodować zaburzenia w rozwoju roślin i obniżyć wartość handlową główek.
Działania zwiększjace naturalną odporność roślin na stresy oraz intensyfikujące pobieranie składników pokarmowych (w tym wapnia) potrzebnych do szybkiego i prawidłowego wzrostu roślin – korzystnie wpływają na wysokość i jakość plonu oraz zwiększają możliwość długiego przechowywania główek.
 
Strategia Wspomagania Naturalnej Odporności Roślin STRESS CONTROL SYSTEM (SCS-KAPUSTA PEKIŃSKA) stwarza możliwość zwiększenia naturalnej odporności roślin na stresy i dzięki temu poprawia efektywność uprawy zgodnie z zasadami Integrowanej Produkcji Roślinnej.