Wspomaganie rzepaku ozimego

Wrzesień 08, 2016

 

 

Jesienią kształtują się podstawy plonowania rzepaku ozimego. Do ukształtowania ich na wysokim poziomie niezbędne jest zbilansowane odżywienie roślin zarówno makro- jak i mikroelementami.

 

 

 

 

Rośliny rzepaku ozimego kończąc jesienną wegetację powinny wytworzyć 8-10 liści, wraz z zawiązkami pędów bocznych i kwiatów, wytworzyć system korzeniowy sięgający najlepiej 40-50 cm w głąb gleby oraz wytworzyć szyjkę korzeniową o średnicy, co najmniej 8-10 mm.

Warunkiem koniecznym uzyskania tych parametrów rozwojowych jest:

  • okres wegetacji jesiennej wynoszący 9-10 tygodni
  • dostępność wody w glebie
  • dostępność fosforu, potasu i magnezu oraz mikroelementów
  • umiarkowana dostępność wody i azotu

Potrzeby pokarmowe rzepaku

Rzepak do wytworzenia 1 t nasion włącznie z adekwatną masą słomy potrzebuje: około 160 g boru, do 40 g miedzi, około 100 g manganu, do 150 g cynku i kilka gramów molibdenu. Zwykle, jako priorytetowe mikroelementy w przypadku rzepaku każdy wymienia jednym tchem bor i mangan. Obserwacje i doświadczenia mówią także o pozytywnym wpływie cynku na wzrost, a szczególnie plonowanie rzepaku ozimego.
W niektórych regionach Polski czynnikiem wyraźnie ograniczającym możliwości plonowania rzepaku staje się także molibden.
Ma to miejsce szczególnie na glebach lżejszych, o niskim odczynie, małej zawartości substancji organicznej.


Plonotwórcza rola mikroelementów
 

Mangan jest pierwiastkiem występującym w roślinach w różnym stopniu utlenienia. Tworzy on, podobnie jak magnez, nietrwałe kompleksy z niektórymi enzymami, lub z ATP (kwas adenozyno trójfosforowy), stanowiąc mostek jonowy między substratem i enzymem. Uczestniczy w reakcjach rozkładu wody i wydzielania tlenu w procesie fotosyntezy. Odpowiada za likwidację powstających w chloroplastach wolnych rodników. Mangan aktywuje też wiele enzymów biorących udział w metabolizmie białek, cukrowców i lipidów. W warunkach jego deficytu następuje drastyczny spadek zawartości cukrowców, a w skrajnych przypadkach również kwasów tłuszczowych i białek. Deficyt manganu powoduje wzrost aktywności oksydazy IAA (kwas indolilooctowy), zmniejszając zawartość auksyn. Konsekwencją tego jest zahamowanie wzrostu wydłużeniowego
i tworzenia korzeni bocznych. Ponadto zwiększa się wrażliwość roślin na niską temperaturę.
 

Nie poznano do końca fizjologicznej funkcji boru. Opisuje się ją głównie na podstawie objawów zaburzeń procesów życiowych w warunkach deficytu tego pierwiastka, jak zahamowanie wzrostu całych roślin, wzrostu łagiewki pyłkowej oraz podziałów i wzrostu elongacyjnego komórek w merystemach pędu i korzenia. Bor tworzy połączenia estrowe z cukrowcami i ich pochodnymi. Stąd jego brak powoduje też zakłócenia w powstawaniu prawidłowej struktury ścian komórkowych. Kolejnymi konsekwencjami są: ograniczenie ilości powstających kwasów nukleinowych, zmniejszenie poziomu auksyn, oraz zahamowanie transportu asymilatów.
 

Miedź jest obecna głównie w białkach, będąc ważną składową enzymów biorących udział w reakcjach redoks, jak również polifenoli stanowiących część naturalnego mechanizmu obronnego u roślin, hamując rozwój atakujących je np. grzybów.
 

Połowa miedzi zawartej w chloroplastach to plastocyjanina (białko) niezbędna do procesu fotosyntezy (transportuje elektrony w fotoukładzie I
i fotoukładzie II podczas absorbowania światła). W ten sposób tworzy część dysmutazy ponadtlenkowej zawierającej oprócz miedzi także cynk. Ta z kolei stanowi ochronę przeciwko wolnym rodnikom. Oksydazy (enzymy katalizujące) kwasu askorbinowego również zawierają miedź. Stanowi ona katalizator reakcji utleniania kwasu askorbinowego (witaminy C) do kwasu dehydroaskorbinowego. Obecność miedzi w różnych enzymach ma również wpływ na podstawowe procesy życiowe roślin lądowych takie jak drewnienie łodygi.
 

Cynk jest kofaktorem wielu enzymów biorących udział w ważnych procesach metabolicznych. Na przykład dysmutaza ponadtlenkowa chroni błonę komórkową przed wolnymi rodnikami tlenu. W chlorofilu i chloroplastach anhydraza węglanowa również zawiera cynk, który pełnie funkcję regulującą przy powstawaniu kwasu węglowego. Enzym ten działa zatem jako swego rodzaju bufor powodując jednocześnie wzrost stężenia dwutlenku węgla w chloroplastach. To z kolei pozytywnie wpływa na enzym RuBisCO (karboksylazy/oksygenazy rybulozo bisfosforanu) podczas ciemnej fazy fotosyntezy. Przy pomocy anhydrazy węglanowej rośliny mogą korzystać z jonów HCO3- wykorzystując je jako źródło węgla.
 

Cynk odgrywa ważną rolę w procesie stabilizacji rybosomów. Jako składnik polimerów RNA i DNA jest odpowiedzialny za ich prawidłową replikację a także w konsekwencji za podział komórek i powstawanie białek. Najważniejszy nośnik energii – ATP – powstaje przy użyciu zależnego od cynku enzymu – heksokinazy. Cynk pełni również rolę w powstawaniu hormonu roślinnego – kwasu indolilooctowego zaliczanego do auksyn.
 

Molibden jest składnikiem 4 kluczowych enzymów roślinnych. W połączeniu z żelazem jest częścią reduktazy azotanowej, która ma decydujące znaczenie jeśli chodzi o wykorzystanie azotu. Azotany wchłaniane przez roślinę są redukowane do azotynów właśnie przez powyższy enzym, by później przekształcić się w aminokwasy.
 

Istotnym elementem dolistnego dokarmiania rzepaku mikroelementami jest termin stosowania poszczególnych składników pokarmowych. Powinniśmy realizować zabiegi dokarmiania dolistnego z wyprzedzeniem tak zwanych faz krytycznego zapotrzebowania roślin na poszczególne mikroelementy. Jest to bardzo ważne z punktu widzenia efektywności poszczególnych zabiegów. Wiele osób stosujących dokarmianie dolistne nie widzi wyraźnych efektów stosowania nawozów, w wielu przypadkach jest to właśnie związane z nieprawidłowym terminem ich stosowania. Rośliny wykazują zwiększone zapotrzebowanie na składniki pokarmowe w określonych fazach wzrostu – zwanych właśnie fazami krytycznymi.
 

Jesienna aplikacja mikroelementów:

Pora roku

Cel aplikacji

Mikroskładniki pokarmowe

jesień – od fazy 6 liścia,
do 2-3 tygodnia przed końcem wegetacji jesiennej

  • zwiększenie odporności na niskie temperatury
  • poprawa zdrowotności roślin
  • prawidłowy wzrost i rozwój systemu korzeniowego
  • prawidłowe wykorzystanie doglebowego nawożenia makroelementami
  • dobre wykorzystanie wody przez rośliny
  • przygotowanie przyszłej struktury plonu
  • poprawa wykorzystania azotu

B, Mn, Mo ewentualnie Cu

 

 

Poniższa tabela zawiera przykładowe możliwości zastosowania preparatów nawozowych produkowanych przez INTERMAG, w rzepaku ozimym. Warto dobrać określone rozwiązania pod kątem również panujących w okresie jesieni warunków atmosferycznych, bo ich przebieg silnie oddziałuje na możliwość pobierania składników pokarmowych.
 

 

od fazy 6 liści do 2-3 tygodnia przed końcem wegetacji jesiennej

Produkty

Dawki: l, kg/ha

Stan łanu i warunki atmosferyczne jesienią

Cel

ROOTSTAR

0,8-1,2

  • łan w dobrej kondycji
  • warunki atmosferyczne sprzyjające wzrostowi
    i rozwojowi roślin
  • w perspektywie stosunkowo krótka wegetacja jesienna
  • stymulowanie rozwoju systemu korzeniowego
  • poprawa pobierania wszystkich, pozostałych składników pokarmowych
    i wody
  • zwiększenie tolerancji na stres związany z niską temperaturą i suszą
  • zabieg preparatem ROOTSTAR powinniśmy wykonać we wczesnych fazach rozwojowych rzepaku BBCH 10-14, jako dodatek do preparatu ROOTSTAR można wykorzystać PLONVIT RZEPAK, dostarczający kompletu, zbilansowanych pod kątem rzepaku mikroelementów
  • jako 2 zabieg proponujemy mieszaninę BORMAX + MIKROVIT MANGAN

BORMAX

PLONVIT RZEPAK

MIKROVIT MOLIBDEN

1,0

3,0

0,5

  • łan w dobrej kondycji
  • warunki atmosferyczne sprzyjające wzrostowi
    i rozwojowi roślin
  • kompleksowe i zbilansowane dostarczenie mikroelementów w proporcjach dostosowanych do wymagań pokarmowych rzepaku
  • korzystny wpływ mikroelementów na przemiany biochemiczne makroelementów – stymulacja wzrostu i rozwoju roślin oraz zwiększenie ich odporności na stres
  • poprawa zimotrwałości
  • kompensacja stosowanego azotu

PLONVIT PHOSPHO

BORMAX

MIKROVIT MANGAN

MIKROVIT MOLIBDEN

2,0

1,0

1,0

0,5

  • łan w dobrej kondycji
  • warunki atmosferyczne niesprzyjające wzrostowi roślin i pobieraniu składników pokarmowych, głównie fosforu z gleby (niskie temperatury, susza, zalanie systemu korzeniowego)
  • kompleksowe i zbilansowane dostarczenie mikroelementów
  • poprawa zimotrwałości
  • uzupełnienie niedoborów fosforu
  • pobudzenie do wzrostu systemu korzeniowego
  • wzrost odporności na czynniki biotyczne (szczególnie suszę i niskie temperatury)
    i abiotyczne
  • kompensacja stosowanego azotu

MIKROKOMPLEX

3,0-5,0

  • konieczność uzupełnienia niedoborów magnezu i siarki
  • profilaktyka niedoborów siarki i magnezu
  • potrzeba skompensowania wyższych dawek nawożenia azotowego
  • szybkie uzupełnienie niedoborów magnezu, siarki i podstawowych mikroelementów
  • kompensacja siarką nawożenia doglebowego azotem