Sposób na stres cieplny


03.02.2014
Stres cieplny u drobiu w warunkach polskich jest problemem pojawiającym się w czasie letnich upałów, gdy temperatury przekraczają 30°C. Stres powoduje obniżenie spożycia paszy oraz zwiększenie pobrania wody. Przedłużające się niekomfortowe warunki termiczne doprowadzają do zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej oraz obniżenia produkcyjności zwierząt . U kurcząt brojlerów w warunkach stresu cieplnego obserwujemy obniżenie przyrostów, zmniejszenie wykorzystania paszy oraz pogorszenie jakości tuszki, natomiast nioski zmniejszają przede wszystkim produkcję jaj.

Pole tekstowe: Jak ptaki reagują na wzrost temperatury:•	unikają kontaktu z innymi ptakami•	przenoszą się w chłodniejsze obszary kurnika•	skrzydła zwieszane są z dala od ciała, by zwiększyć powierzchnię chłodzenia•	odpoczywają, by ograniczyć  ciepło wytwarzane w czasie ruchu•	zmniejszają pobranie paszy•	zwiększają pobranie wody•	krew zostaje przekierowana z organów do skóry, która sprawia  wrażenie ciemniejszej•	zwiększają częstotliwość oddechówU ptaków funkcjonują cztery sposoby pozbywania się ciepła, poprzez promieniowanie, konwekcję, przewodzenie i parowanie wody. Utrata ciepła poprzez promieniowanie możliwa jest tylko wówczas, gdy otoczenie zwierząt ma niższą temperaturę niż powierzchnia jego ciała. Podobnie wielkość utraty ciepła na drodze konwekcji jest zależna od różnicy temperatur między powierzchnią skóry, a temperaturą powietrza. Gdy skóra i powietrze mają jednakowe temperatury, nie występuje konwekcyjna strata ciepła z organizmu do otoczenia.  Utrata ciepła poprzez przewodzenie polega na oddaniu ciepła powierzchni będącej w bezpośrednim kontakcie ze zwierzęciem, np. do ściółki na której ptak siedzi. Jednakże w gorącym otoczeniu te trzy mechanizmy utraty ciepła mogą nie być wystarczające, pozostaje jeszcze pozbywanie się ciepła poprzez parowanie wody z powierzchni błon śluzowych dróg oddechowych. Ptaki nie mają gruczołów potowych i jedynym mechanizmem utraty przez nie ciepła w wysokich temperaturach jest właśnie zianie. Proces parowania wymaga dostarczenia energii cieplnej - do przejścia 1 L wody w parę potrzeba 580 kcal. Jest to zatem najefektywniejszy sposób utraty ciepła, jednakże  jest skuteczny tylko, gdy wilgotność powietrza nie jest zbyt duża. Dodatkowo, kiedy temperatura otoczenia wzrasta powyżej wartości optymalnej, ptaki dążą do zminimalizowania produkowanego ciepła poprzez ograniczenie swojej aktywności.

Stres cieplny a pobranie paszy
Stres cieplny skutkuje obniżeniem apetytu i wzrostem spożycia wody. Gdy temperatura otoczenia wzrasta, ptaki - aby utrzymać prawidłowy bilans pomiędzy produkcją ciepła a jego utratą - zmniejszają spożycie paszy. Pozwala im to zmniejszyć ciepło powstające w organizmie w trakcie przemian metabolicznych. Ptaki ograniczają spożycie paszy o 5% na każdy 1°C wzrostu temperatury w zakresie 32-38°C.

Stres cieplny a produkcyjność
Stres cieplny u brojlerów powoduje wydłużenie tuczu i wzrost śmiertelności. Natomiast u niosek w wyniku stresu cieplnego dochodzi do zmniejszenia nieśności, obniżenia jakości jaj i skrócenia ich trwałości. U kur hodowlanych obserwuje się negatywny wpływ stresu na formowanie się gamet oraz wylęgowość.

Stres cieplny a odporność
Stres przyczynia się do zmniejszenia liczby limfocytów i immunosupresji. Ograniczenie reakcji immunologicznej zwiększa wrażliwość ptaków na czynniki chorobotwórcze.

Stres cieplny a zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej
Optymalny zakres temperatury otoczenia dla kur niosek to 16-28°C. Kiedy temperatura rośnie do wartości 30°C wyraźnie zwiększa się zawartość wody w odchodach, zaś przy 35°C ilość wody w kałomoczu wzrasta 5, a nawet 6- krotnie. Jest to skutek znacznego zwiększenia pobrania wody. Wzrost spożycia wody jest odpowiedzią organizmu na niekomfortowe warunki termiczne i skutkuje znacznym rozrzedzeniem krwi. Wówczas organizm wstrzymuje wydzielanie hormonu antydiuretycznego i następuje wzrost wydalania moczu. Wzrost wydalania moczu i straty wody w czasie ziania (ewaporacji) stymuluje większe pragnienie. Wraz z moczem następuje wyprowadzenie HCO3 oraz kationów, w szczególności potasu (K+) . Dodatkowo hormony stresu (ACTH i glikokortykoidy) osłabiają wchłanianie wapnia i potasu . W wyniku zwiększenia liczby oddechów, nawet 10 krotnego, w powietrzu wzrasta stężenie CO2 oraz wzrasta pH krwi. Wszelkie modyfikacje diety powinny dążyć do uzupełnienia puli potasu. Należy unikać nieprzemyślanego uzupełniania kationów w formie chlorków i siarczanów.

Wentylacja
Urządzenia do wentylacji są niezbędnym elementem kurnika, umożliwiającym sterowanie klimatem w jego wnętrzu. Wymuszony ruch powietrza reguluje zawartość tlenu i szkodliwych gazów, wilgotność powietrza oraz jego temperaturę. Prędkość przepływu powietrza powinna być w przedziale od 1,0 m/s do 3,0 m/s, aby przeciwdziałać stresowi cieplnemu. Przy temperaturze 32⁰C w obiekcie i wilgotności względnej 70%, temperatura odczuwalna przez ptaki może być nawet 5 stopni niższa, jeżeli prędkość przepływu powietrza będzie wynosiła 1,5 m/s.
 
Jakie należy podjąć działania?
Odpowiedzią na niekomfortowe warunki termiczne jest obniżenie spożycia paszy. Pozwala to ptakom generować mniej ciepła metabolicznego lecz także może spowodować, że zapotrzebowanie na część składników pokarmowych nie będzie w pełni pokryte. W czasie upałów zaleca się podniesienie wartości energetycznej dawki poprzez dodatek tłuszczu, który dodatkowo poprawi smakowitość paszy. Sugeruje się również zwiększenie zawartości białka, ale raczej poprzez  poprawę bilansu aminokwasów poprzez ich suplementacje, niż poprzez wzrost zawartości surowców białkowych w paszy. Metabolizm białka generuje bowiem więcej ciepła niż metabolizm węglowodanów i tłuszczy. Konieczne jest również uzupełnienie witamin i minerałów. W stresie wzrasta zapotrzebowanie na te składniki, a jednocześnie obniża się ich spożycie wraz z mniejszym pobraniem paszy. Dodatkowo wzrost spożycia wody powoduje wypłukiwanie elektrolitów z organizmu oraz utrudnia wchłanianie składników odżywczych z jelit.
Zmianę paszy trudno jest zsynchronizować z pojawieniem się stresu cieplnego. Długoterminowe prognozy pogody raczej się nie sprawdzają. Dlatego najprościej jest korygować poziom witamin i minerałów oraz aminokwasów poprzez uzupełnienie z wodą pitną.
 
Jakie dodatki są szczególnie pomocne w stresie?

Witaminy dla drobiu - Witamina C
Witamina C zabezpiecza komórki przed wolnymi rodnikami, które atakując błonę komórkową doprowadzają do zniesienia jej integralności a w konsekwencji do obumarcia komórki. Kwas askorbinowy bierze udział w procesach syntezy hormonów sterydowych oraz w budowie i funkcjonowaniu tkanek kostnych, a także procesie krzepnięcia krwi.
Witamina C (kwas askorbinowy) jest syntetyzowana w organizmie wszystkich gatunków ptaków. Nie mniej jednak poziom tej biosyntezy w nerkach jak i zapotrzebowanie  organizmu uzależnione są od wielu czynników jak  intensywność przyrostów, wiek, płeć, zmiany w środowisku, zmiany w żywieniu, status zdrowotny. Stres cieplny jest czynnikiem zwiększającym zapotrzebowanie na witaminę C, a dodatkowo obecność mikotoksyn w paszy może negatywnie wpływać na nerki i prowadzoną tam syntezę kwasu askorbinowego z glukozy. Dodatkowe włączenie do diety kwasu askorbinowego w czasie upałów łagodzi takie problemy wynikające ze stresu jak osłabienie odporności, zmniejszenie pobrania paszy, obniżenie przyrostów, stres oksydacyjny, wzrost temperatury ciała, niższa płodność, niska jakość nasienia, podwyższona śmiertelność.  Zastosowanie witaminy C u brojlerów narażonych na zbyt wysokie temperatury powoduje, że pobierają one większe ilości paszy, a ich tuszki są lepszej jakości. Kury nioski suplementowane witaminą C w czasie letnich upałów znoszą cięższe jaja o twardszej skorupie.

Betaina
W sytuacjach stresowych gwałtownie wzrasta zapotrzebowanie organizmu na wolne grupy metylowe, których źródłem jest betaina.
Witaminy dla drobiu
Rys. 1.Struktura betainy

Wolne grupy metylowe są wykorzystywane w wielu procesach biochemicznych zachodzących w organizmie, m.in. w produkcji karnityny niezbędnej do uwolnienia energii z kwasów tłuszczowych; w przemianie homocysteiny w metioninę, syntezie i utylizacji neuroprzekaźników, w metylacji toksyn - procesie który umożliwia wydalenie ich poza organizm. Wolne grupy metylowe są również konieczne do regulacji hormonalnej oraz ograniczenia odczynu zapalnego. Uzupełnienie puli grup metylowych usprawnia przemiany metaboliczne i przyczynia się do poprawienia kondycji zdrowotnej organizmu.
Betaina jest również osmoregulatorem, elektrolitem biopolarnym, który wpływa na proces przemieszczania wody. Wspomaga stabilność wodną i funkcjonalność jelit. Zapewnia lepsze wchłanianie składników pokarmowych w jelitach oraz suchszą ściółkę.

Cynk
Cynk wchodzi w skład enzymu anhydrazy węglanowej, która odgrywa istotną rolę w zachowaniu równowagi kwasowo – zasadowej organizmu, która w czasie stresu cieplnego zostaje zaburzona. Cynk pozytywnie oddziałuje na integralność jelit, która jest zagrożona wpływem stresu cieplnego. Cynk zmniejsza proces zapalny w jelitach, odbywa się to poprzez zahamowanie ekspresji cytokin prozapalnych. Z drugiej strony cynk stymuluje ekspresję insulino zależnego czynnika wzrostu IGF-I, który odgrywa szczególną rolę w regulacji wzrostu i różnicowania komórek jelit. Cynk poprzez ochronę kosmków jelitowych zapobiega zmniejszeniu wchłaniania składników pokarmowych i zahamowaniu wzrostu. Cynk ma również właściwości przeciwutleniające, dzięki którym neutralizuje wolne rodniki.
 
SUPLEXAN® ANTYStres niezbędny  w czasie upałów!

suplexan - Witaminy dla drobiu
SUPLEXAN AntyStres jest idealnym połączeniem witaminy C oraz betainy. Zawiera także elektrolity oraz chelat cynku wnosi więc wszystkie niezbędne składniki łagodzące objawy stresu. Niezwykle łatwo, ze względu na płynną formę, włączyć produkt do żywienia i uzupełnić dobroczynne składniki wraz z wodą pitną. Stosowanie SUPLEXAN AntyStres w czasie upałów wspomaga:
  1. odporność na infekcje
  2. równowagę wodno-elektrolitową
  3. odtruwanie organizmu z toksyn
  4. jakość nasienia  oraz twardość skorupy jaj
  5. wykorzystanie paszy i przyrosty dzienne
  6. żywotność ptaków
 
 
 
 
 
 
 

Przy zastosowaniu SUPLEXAN AntyStres zauważalna będzie suchsza ściółka - zmniejszy się ryzyko wybuchu infekcji bakteryjnych.


 

Można komentować ten artykuł.