Biegunka cieląt


17.01.2014

Syndrom biegunkowy to istotny problem odchowu cieląt.  Pierwsze zachorowania pojawiają się już w 1-4 dniu życia i przyczyny w wystąpieniu tak wczesnych zachorowań o charakterze wirusowym czy bakteryjnym  należy szukać w zaniedbaniach w pojeniu siarą lub w słabej jakości siary.

 Rozwój choroby może nastąpić także pod wpływem takich czynników jak stosowanie nieodpowiedniej jakości i strawności komponentów paszowych, niedobór enzymów, zakażenia grzybicze, pasożytnicze, skażenie toksynami, alergie pokarmowe oraz stres. Zazwyczaj nie stwierdza się zachorowań jednoczynnikowych, a nakładające się czynniki chorobotwórcze mocno wikłają chorobę, powodując zmiany metaboliczne, immunologiczne i neurohormonalne.
 
Tabela 1. Główne zagrożenia bakteryjno-wirusowe dla życia i zdrowia cieląt (za Stefaniak i wsp. 2006)
 

 
Siara – źródło przeciwciał
Cielęta rodzą się z agammaglobulinemią – są pozbawione przeciwciał. Przeciwciała w surowicy cieląt stwierdza się dopiero po napojeniu siarą. Przeciwciała siarowe budują tzw.  odporność bierną, która zaczyna zanikać od 4 tyg. życia, by ustąpić miejsca odporności czynnej. Tworzenie własnej odporności rozpoczyna się od ok 6 tyg. życia. 
Bez przeciwciał pochodzących z siary cielęta nie mogą bronić się przed wnikającymi ze środowiska patogenami, dlatego tak istotne jest jej jak najszybsze podanie!
 
Wczesne podanie siary jest konieczne również, ze względu na obniżającą się w czasie koncentrację przeciwciał w mleku. Już w szóstej godz. po porodzie koncentracja immunoglobulin w mleku zmniejsza się o 50%, by po 12 godz. stanowić zaledwie 25% wartości początkowej. Podobnie absorpcja przeciwciał przez cielęta zmniejsza się z godziny na godzinę.
W 6 h stanowi 65% wartości początkowej, a po 12 h ok. 50%. Przez pierwsze 24 h cielęta mogą wchłonąć immunoglobuliny (Ig) wprost z jelita do krwioobiegu bez strawienia ich. 
 
Rysunek 1. Zdolność wchłaniania przeciwciał w pierwszej dobie życia
 
Przez pierwsze 16 godzin życia immunoglobuliny siary przechodzą swobodnie przez trawieniec do jelita cienkiego, gdzie są wchłaniane. W tym czasie wskutek niskiej aktywności oraz małej liczby komórek wydzielniczych produkujących kwas solny, przeciwciała nie ulegają nadtrawieniu w żołądku. Również w jelicie cienkim przeciwciała przed strawieniem  są chronione. Zabezpieczenie stanowi obecność inhibitora trypsyny, ale już trzeciego dnia aktywność tego enzymu stanowi zaledwie 10 % jego aktywności początkowej. 

Rysunek 2. Poziom przeciwciał w surowicy krwi w zależności od czasu pierwszego podania siary (Heinrichs i Jones, 2003)

Przebieg choroby
Pierwsze objawy syndromu biegunkowego to suchość śluzawicy, apatia i zwiększenie liczby stolców. Już wówczas należy podjąć odpowiednie działania zapobiegające dalszemu rozwojowi choroby. Zaniechanie tych działań może spowodować jej ciężki przebieg, odwodnienie (dehydratacja) oraz niedobory energetyczne i utratę masy ciała dochodzącą nawet do 9 kg. Dehydratacja jest efektem przyspieszonej motoryki jelit, zmniejszonego wchłaniania wody, obniżenia resorpcji wody i hiperosmolarności jelit grubych. Czynniki te prowadzą do utraty płynów tkankowych i zagęszczenia krwi, hipowolemii (zmniejszenia wypełnienia naczyń układu krwionośnego na skutek utraty płynów pozakomórkowych), hipoksji (niedoboru tlenu w tkankach), ubytku elektrolitów (Na, K, Mg, HCO3) i zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej zmierzające do kwasicy. Objawom tym często towarzyszy zatrucie toksynami bakteryjnymi.
 
Pole tekstowe: Co świadczy o braku równowagi elektrolitowej?•	brak zainteresowania otoczeniem•	ospałość•	brak koordynacji ruchowej•	słaby odruch ssania•	chwiejny chódWraz z postępującą biegunką nasila się kwasica. Jest ona wynikiem nagromadzenia się mleczanu we krwi i zmniejszenia rezerwy buforowej. Gdy pH krwi spada poniżej wartości krytycznej 7,2, cielęta tracą zdolność do ssania, mrugania powiekami, stania i nie reagują na dotyk. Następnie zapadają w śpiączkę i ostatecznie umierają w wyniku zatrzymania akcji serca.Choć leczenie biegunki uzależnione jest od źródła zakażenia, to istotnym jego elementem jest rehydratacja czyli nawadnianie płynami wieloelektrolitowymi. Rehydratacja ma za zadanie uzupełnienie płynów i bilansu elektrolitów w ciele zwierzęcia oraz odwrócenie efektów kwasicy.

Wyrównanie bilansu wodno-elektrolitowego
Często w praktyce stosuje się elektrolity takie jak sód, potas, chlor, które regulują równowagę kationowo-anionową organizmu. W przypadku czasowego wyeliminowania preparatu mlekozastępczego z diety glukoza lub dekstroza jest ważnym składnikiem takiego rehydratu, gdyż jest źródłem łatwo strawnej energii.  Ponieważ tego rodzaju pójła nie uzupełniają w pełni potrzeb energetycznych ani potrzeb białkowych, żywienie mlekiem powinno być jak najszybciej przywrócone lub podawanie pójła elektrolitowego powinno odbywać się pomiędzy posiłkami. Możliwość zastosowania rehydratu istnieje do momentu utrzymania odruchu ssania u cielęcia, u bardzo odwodnionych cieląt konieczne jest zastosowanie wlewu w postaci kroplówki.

Nowe rozwiązanie – jako dodatek do mleka!
Innym skutecznym rozwiązaniem jest zastosowanie skoncentrowanego preparatu w formie dodatku do preparatu mlekozastępczego lub mleka. Płynny produkt SUPLEXAN AntyStres® ze względu na swój szczególny skład jest idealnym rozwiązaniem w pierwszych etapach biegunki. Po zaobserwowaniu zwiększenia liczby stolców należy włączyć ten produkt do żywienia, poprzez zastosowanie go bezpośrednio do przygotowanego pójła preparatu mlekozastępczego lub mleka w ilości 5 ml na 20 kg masy ciała. Obecna w produkcie betaina ułatwi oczyszczenie organizmu z toksyn, przywróci równowagę osmotyczną jelit, zatrzyma wodę w komórkach. Witamina C łagodzi skutki stresu i podnosi odporność organizmu. Dodatkowo pomaga metabolizować mikotoksyny i zmniejsza szkodliwy wpływ metali ciężkich. Cynk pozytywnie oddziałuje na integralność jelit, poprzez zmniejszenie procesu zapalnego. Odbywa się to poprzez zahamowanie ekspresji cytokin prozapalnych. Z drugiej strony cynk stymuluje ekspresję insulino zależnego czynnika wzrostu IGF-I, który odgrywa szczególną rolę w regulacji wzrostu i różnicowania komórek jelit. Cynk poprzez ochronę kosmków jelitowych zapobiega zmniejszeniu wchłaniania składników pokarmowych i zahamowaniu wzrostu.

Można komentować ten artykuł.