Agroinnowator nr 8 - page 5

AGRO
INNOWATOR
05
PGPR
to bardzo szeroka i zróżnicowana grupa mikroorganizmów. Mikroorganizmy te mogą być, z praktycznego punktu
widzenia, traktowane jako „biologiczne czynniki nawozowe”.
Bakterie ryzosferowe, promujące wzrost roślin, najliczniej występują w ryzosferze roślin (ryzosfera to ta część gleby, która
pozostaje pod bezpośrednim wpływem systemu korzeniowego roślin).
Mikroorganizmy te mogą bezpośrednio i pośrednio wpływać na wzrost, rozwój oraz plonowanie roślin uprawnych.
Najliczniejsi przedstawiciele PGPR należą do rodzaju:
Bacillus
,
Pseudomonas
czy
Azospirillum
.
Oddziaływanie bezpośrednie polega między innymi na:
Œ
ułatwianiu pobierania przez rośliny kluczowych składników pokarmowych: azotu, fosforu czy żelaza
Œ
syntezie hormonów roślinnych
Œ
obniżeniu poziomu etylenu w roślinach.
Mikroorganizmy zasiedlające ryzosferę ograniczają także możliwość występowania wielu chorób roślin. Utrudniają one kolo-
nizację korzeni przez patogeny, konkurują o pokarm z organizmami patogenicznymi, wytwarzają i wydzielają do gleby różne
substancje, w tym antybiotyki i inne substancje hamujące rozwój patogenów. Niektóre bakterie ryzosferowe potrafią indukować
nabytą odporność systemiczną roślin, ograniczają także podatność roślin na stresy abiotyczne.
PGPF
to liczne rodzaje i gatunki grzybów bytujące w ryzosferze i na powierzchni systemu korzeniowego. Najważniejszymi,
z punktu widzenia praktycznego, są grzyby należące do rodzaju
Trichoderma.
Grzyby te, podobnie jak bakterie ryzosferowe, mogą mieć pozytywny wpływ na wzrost,
rozwój i plonowanie roślin. Bardzo często wykorzystywane są jako czynniki biologicznej
ochrony roślin przed chorobami.
Potrafią bardzo szybko kolonizować glebę, konkurować o składniki pokarmowe i prze-
strzeń życiową z patogenami.
Zdolne są do syntezy związków działających antybiotycznie, zdolne są też do nadpaso-
żytnictwa oraz modyfikacji warunków środowiskowych.
Niektóre szczepy
Trichoderma
są zdolne do produkcji sideroforów (niskocząsteczkowych
związków chelatujących żelazo), wychwytujących ze środowiska jony żelaza, przez co hamo-
wany jest wzrost innych grzybów.
Grzyby z rodzaju
Trichoderma
mogą stymulować wzrost roślin oraz indukować odporności w roślinach: ISR (systemiczna
odporność indukowana) i SAR (systemiczna odporność nabyta).
Występowanie tych grzybów w pobliżu korzeni indukuje wzrostu systemu korzeniowego na długość, następuje zwiększenie
liczby korzeni bocznych, zwiększenie liczby włośników, zwiększenie dostępności i pobierania składników pokarmowych oraz
wzrost odporności roślin na stresy abiotyczne.
Ważnymi składnikami mikroflory glebowej, poza opisanymi, są także inne mikroorganizmy, np. promieniowce czy bakterie wiążące
azot atmosferyczny. Będą one tematem artykułu w następnym numerze AGROINNOWATORA.
z
Obecnie, dzięki wieloletnim badaniom, znamy kilka funkcjonalnych grup mikroorganizmów zasiedlających glebę, np.:
Œ
PGPR
(z ang. Plant Growth Promoting Rhizobacteria) – baterie wspierające wzrost i rozwój roślin
Œ
PGPF
(z ang. Plant Growth Promoting Fungi) – grzyby wspierające wzrost i rozwój roślin
Œ
Grzyby mikoryzowe.
Wzrost grzyba z rodzaju
Trichoderma
na szalce Petriego.
MIKORYZA
to zjawisko współżycia roślin wyższych z grzybami. Towarzyszy ona roślinom wyższym już od ponad 400
milionów lat.
Większość roślin współżyje z grzybami, tylko nieliczne rodziny botaniczne nie wykorzystują mikoryzy, należą do nich między
innymi rośliny z krzyżowych, rdestowatych, goździkowatych, komosowatych. Grzyby mikoryzowe należą do
Glomeromycota
.
Grupa ta ewoluowała od czasu pierwszych roślin lądowych, praktycznie niemoże rozwijać się poza systemem korzeniowym roślin.
Opisano nieco ponad 200 gatunków tych grzybów. Grzyby mikoryzowe mają bardzo pozytywny wpływ na wzrost i plonowanie
roślin, poprawiają zaopatrzenie roślin wwodę, wpływają na efektywność pobierania z gleby przez system korzeniowy wielu skład-
ników pokarmowych, głównie fosforu i cynku, ale także azotu oraz pozostałych mikroelementów. Grzyby te również ograniczają
możliwości porażenia korzeni roślin przez choroby odglebowe. Rośliny z mikoryzą mają większą odporność na stresy abiotycz-
ne, mikoryza wpływa na zwiększenie poziomu fotosyntezy. Rośliny z mikoryzą są także bardziej konkurencyjne wobec roślin nie
mikoryzowanych. Grzyby mikoryzowe wpływają także na właściwości fizyczne gleby. Produkują bardzo specyficzne białka zwane
glomalinami. Glomaliny stanowią bardzo trwałe lepiszcze dla gruzełek glebowych, uodparniające gruzełki na rozpad, a glebę na
erozję powietrzną i wodną. Chronią one także składniki pokarmowe przed wymywaniem i zwiększają penetrację wody w glebie.
1,2,3,4 6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,...36