Resztki pożniwne kukurydzy, takie jak słoma, ściernisko i korzenie, stanowią cenne źródło materii organicznej oraz składników pokarmowych. Często postrzegane są jako duża masa trudnej do zagospodarowania biomasy. Odpowiednio wykorzystane mogą jednak wspierać żyzność gleby i przygotowanie stanowiska pod kolejną uprawę.
Na jednym hektarze po zbiorze kukurydzy może pozostać około 7–10 ton słomy. Do tego dochodzi 1–2 tony ścierniska oraz 2–3 tony korzeni. Relacja plonu głównego do ubocznego wynosi około 1:1,2–1,5. Odpowiednie zagospodarowanie resztek pozwala wykorzystać ich potencjał w kolejnych uprawach.
Ile składników pokarmowych zostaje w słomie kukurydzianej?
Kukurydza w trakcie sezonu pobiera z gleby znaczne ilości składników pokarmowych. Tylko część z nich zostaje wywieziona z pola wraz z ziarnem. Pozostała część pozostaje związana w słomie i innych resztkach pożniwnych.
Jedna tona resztek pożniwnych kukurydzy zawiera około:
- 8–10 kg azotu (N),
- 2–3 kg fosforu (P₂O₅),
- 15–20 kg potasu (K₂O),
- 4–5 kg wapnia (CaO),
- 2–2,5 kg magnezu (MgO),
- 1–1,5 kg siarki (S).
Na 1 hektarze może zostać wniesione aż 72 kg N, 41,4 kg P₂O₅, 194,4 kg K₂O, 50,4 kg CaO i 22,5 kg MgO.
To pokaźny magazyn składników. Nie oznacza jednak, że cała ta pula będzie natychmiast dostępna dla następnej uprawy. Składniki związane w materii organicznej muszą zostać uwolnione w procesie jej rozkładu. Dlatego tak duże znaczenie ma sprawna mineralizacja resztek oraz aktywność mikroorganizmów glebowych.
Słoma kukurydziana – nawóz czy problem?
Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, co stanie się z nią po zbiorze.
Kukurydza pozostawia dużą ilość biomasy, a jej resztki są stosunkowo trudne do rozkładu. Dlatego podstawą prawidłowego zagospodarowania słomy jest jej dokładne rozdrobnienie, równomierne rozprowadzenie na powierzchni pola oraz wymieszanie z glebą. Drobniejsze fragmenty mają większą powierzchnię kontaktu z mikroorganizmami, co sprzyja szybszemu przebiegowi procesów biologicznych.
Jeżeli resztki pożniwne pozostają nierozłożone, ich obecność może oznaczać m.in. utrudnienia podczas kolejnych zabiegów uprawowych i zahamowanie obiegu składników pokarmowych. Są one również miejscem zimowania patogenów odpowiedzialnych m.in. za fuzariozy oraz miejscem zimowania omacnicy prosowianki.
Dlatego celem nie powinno być samo „pozbycie się” słomy, ale możliwie efektywne włączenie jej do obiegu materii organicznej i składników pokarmowych w glebie.
Resztki pożniwne to także materiał do budowy próchnicy
Znaczenie słomy kukurydzianej wykracza poza znajdujące się w niej N, P, K, Ca czy Mg. To również bardzo duża ilość materii organicznej, która może uczestniczyć w procesie tworzenia próchnicy.
Przyjmując około 9 t słomy kukurydzianej na hektar i przeciętną zawartość 42% węgla organicznego, wraz z resztkami do gleby trafia około 3,8 t węgla organicznego. Przy współczynniku humifikacji wynoszącym 0,25, resztki pożniwne stanowią substrat to wytworzenia ponad 2000 kg próchnicy na 1 hektarze.
Ma to szczególne znaczenie w kontekście jakości polskich gleb. Materia organiczna wpływa na strukturę gleby, jej właściwości wodno-powietrzne oraz zdolność zatrzymywania wody i składników pokarmowych. Tylko 1% próchnicy w glebie może odpowiadać za zatrzymanie około 175 tys. litrów wody na 1 hektarze.
Samo pozostawienie słomy na polu nie gwarantuje jednak szybkiego uzyskania tych korzyści. Humifikacja jest procesem powolnym, którego przebieg w dużej mierze zależy od aktywności mikroorganizmów celulolitycznych.
BACTIM® SŁOMA SAFE NPK. Uruchom potencjał resztek pożniwnych
Rozwiązaniem wspierającym efektywne zagospodarowanie biomasy jest BACTIM® SŁOMA SAFE NPK – biopreparat opracowany z myślą o inicjowaniu i przyspieszaniu procesów rozkładu resztek pożniwnych.
BACTIM® SŁOMA powstał w wyniku wieloletnich badań prowadzonych we współpracy z naukowcami z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. W każdym 1 ml produktu znajduje się 500 milionów wyspecjalizowanych mikroorganizmów.
Ich zadaniem jest intensyfikacja biologicznych procesów zachodzących w resztkach i glebie. Mikroorganizmy zawarte w preparacie wspierają przekształcanie słomy oraz materii organicznej w związki próchniczne i dostępne dla roślin składniki pokarmowe.
W praktyce zastosowanie BACTIM® SŁOMA SAFE NPK pozwala jednocześnie pracować nad trzema ważnymi elementami produkcji roślinnej: obiegiem składników pokarmowych, budową próchnicy oraz zdrowotnością stanowiska.
SAFE NPK – nie tylko rozkład słomy
Aktualna technologia BACTIM® SŁOMA SAFE NPK rozszerza działanie preparatu poza mineralizację i humifikację resztek.
Produkt łączy mikroorganizmy odpowiedzialne za intensywny rozkład materii organicznej z mikroorganizmami wykazującymi zdolność uruchamiania fosforu i potasu z trudniej dostępnych form glebowych.
W przypadku fosforu bakterie produkują m.in. kwasy organiczne i enzymy, w tym fosfatazy, które uczestniczą w uwalnianiu tego pierwiastka z trudno dostępnych połączeń. Inne mikroorganizmy wspierają zwiększenie rozpuszczalności potasu, a tym samym jego obecności w roztworze glebowym.
Oznacza to, że BACTIM® SŁOMA SAFE NPK działa w dwóch kierunkach: pomaga odzyskać składniki znajdujące się w resztkach pożniwnych, a jednocześnie wspiera uruchamianie zasobów P i K obecnych już w glebie.
Właśnie dlatego zagospodarowanie słomy warto traktować jako element strategii nawożenia następnej uprawy, a nie wyłącznie zabieg porządkowy wykonywany po żniwach.
Rozkład słomy potwierdzony w badaniach
Efekt działania BACTIM® SŁOMA można zaobserwować bezpośrednio na strukturze resztek roślinnych.
Zdjęcia powierzchni słomy wykonane mikroskopem skaningowym 30 dni po aplikacji biopreparatów.
Po zastosowaniu BACTIM® SŁOMA w dawce 2 l/ha widoczna była znaczna degradacja struktur komórkowych słomy. W przypadku preparatu porównawczego ściany komórkowe wierzchniej warstwy były jedynie nieznacznie naruszone.
To istotne szczególnie w przypadku kukurydzy, gdzie ilość biomasy pozostającej na polu jest duża, a jej skuteczny rozkład stanowi jeden z kluczowych elementów przygotowania stanowiska do kolejnego sezonu.
Więcej próchnicy – większa zdolność gleby do zatrzymywania wody
Korzyści wynikające z aktywnego zagospodarowania słomy nie kończą się wraz z jej rozkładem. W doświadczeniach przeprowadzonych w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym IUNG-PIB w Grabowie dwa miesiące po zastosowaniu BACTIM® SŁOMA odnotowano wzrost zawartości próchnicy [C org.] o 0,31%.
Łatwo policzyć, że wzrost odpowiada potencjalnie około 93 tys. litrów dodatkowo zatrzymanej i dostępnej dla roślin wody na hektarze.
W warunkach coraz częściej występujących okresów niedoboru opadów poprawa zdolności gleby do magazynowania wody staje się jednym z ważniejszych elementów budowania stabilności produkcji.
BACTIM® SŁOMA SAFE NPK a efektywność wykorzystania składników pokarmowych
Istotnym kierunkiem działania produktu jest również poprawa gospodarowania składnikami pokarmowymi.
W badaniach przeprowadzonych w RZD Grabów – IUNG-PIB Puławy.
Wykazano poprawę wykorzystania azotu. Rośliny kukurydzy po zastosowaniu BACTIM® SŁOMA pobrały i przekształciły w plon o 25% więcej azotu niż rośliny kontrolne.
To pokazuje, że prawidłowe zarządzanie resztkami pożniwnymi może mieć znaczenie nie tylko dla kondycji gleby, lecz również dla efektywności całej technologii nawożenia.
Mniej resztek to również lepsza higiena pola
Pozostające przez długi czas fragmenty łodyg i innych części kukurydzy mogą stanowić miejsce przetrwania organizmów niepożądanych. W resztkach zimują sprawcy wielu chorób, w tym m.in. fuzarioz, a ściernisko stanowi miejsce zimowania omacnicy prosowianki.
Dlatego dokładne rozdrobnienie słomy i przyspieszenie jej biologicznego rozkładu należy rozpatrywać również jako element higieny stanowiska. Ograniczenie ilości długo zalegających resztek zmniejsza liczbę potencjalnych miejsc zimowania patogenów i szkodników.
Jak stosować BACTIM® SŁOMA SAFE NPK po zbiorze kukurydzy?
Najlepszym momentem na rozpoczęcie pracy z resztkami jest okres możliwie szybko po zbiorze kukurydzy.
Resztki pożniwne powinny zostać dokładnie rozdrobnione i równomiernie rozmieszczone na powierzchni pola. Następnie należy zastosować BACTIM® SŁOMA SAFE NPK w dawce 2/ha, a po wykonaniu zabiegu płytko wymieszać resztki z glebą.
Produkt wyróżnia się szerokim zakresem temperatur działania mikroorganizmów – od 4 do 42°C. Dzięki temu może wspierać procesy biologiczne również w zmiennych warunkach występujących jesienią.
Najlepszym momentem na rozpoczęcie pracy z resztkami jest okres możliwie szybko po zbiorze kukurydzy.
Resztki kukurydzy – wykorzystaj to, co już masz na polu
Przy około 9 tonach słomy kukurydzianej na 1 hektarze pozostaje kilkadziesiąt kilogramów azotu i fosforu. Niemal 200 kg potasu oraz znaczna ilość wapnia i magnezu. Jednocześnie do gleby trafia ogromna ilość materii organicznej, która może uczestniczyć w odbudowie próchnicy.
Warunek jest jeden – ten potencjał trzeba uruchomić.
Dlatego zagospodarowanie resztek pożniwnych powinno być traktowane jako ważny element technologii produkcji, a nie ostatnia czynność po zbiorze. Dokładne rozdrobnienie biomasy, jej kontakt z glebą oraz wsparcie aktywności mikroorganizmów za pomocą BACTIM® SŁOMA SAFE NPK pozwalają przyspieszyć mineralizację i humifikację oraz odzyskiwać składniki pokarmowe. Jednocześnie wspierają budowę próchnicy i poprawiają właściwości fizykochemiczne gleby.
BACTIM® SŁOMA SAFE NPK pomaga zamienić pozostałości po tegorocznej kukurydzy w zasób, który może pracować na żyzność gleby i potencjał kolejnych upraw.
